Category Archives: जरा हटके

काळजी स्वतःची..

काळजी स्वतःची … ती कशी घ्यायची?

काळ-काम-वेगाचं गणित तर पाळायलाच हवं, त्याला इलाज नाही; पण सकस खाणं-पिणं, चांगलं वाचणं-बिचणं आणि पॉझिटिव्ह विचार करणं, आपली विनोदबुद्धी – सेन्स ऑफ ह्युमर जागृत ठेवणं इज अ मस्ट!
आता सारखा +ve +ve काय विचार करायचा!

प्रत्येक गोष्टीत शक्य होतंय का ते? होईलच का ते?…

समजा, असं झालं तर काय कराल? तसं झालं तर काय कराल? असा तुमचा उलट प्रश्न असेल, बरोबर?
वेल. तुम्ही काल्पनिक गोष्टींना घाबरूनच हे बोलता आहात, हे लक्षात आलं म्हणून एक काल्पनिकच उदाहरण घेऊ.
एक कोडंच घ्या ना नमुन्यादाखल…

tiger1

तुम्ही आफ्रिकेच्या जंगलात गेला आहात. चुकून तुमच्याकडून तिथल्या नियमांचं उल्लंघन झालंय आणि म्हणून तिथल्या आदिवासींनी तुम्हाला शिक्षा दिलीय जन्माची अद्दल घडण्यासाठीच… दोरखंडाने बांधून एका झाडाला उलटं टांगून ठेवलंय, दोरखंड तुमच्यापासून लांब झाडाच्या बुंध्याजवळ कुन्नी ठोकून बांधलाय, त्या दोरखंडाला खालून मेणबत्ती लावून ठेवलीय, भरीत भर म्हणून झाडाखाली सिंह येऊन जिभल्या चाटत थांबलाय. मेणबत्तीच्या उष्णतेने दोरखंड जळेल, तुटेल, लटकलेले तुम्ही अलगद नव्हे धप्पकन खाली पडाल आणि जंगलच्या राजाला आयती मस्त मेजवानी मिळेल! व्वा, क्यात सीन है!
काय कराल तुम्ही अशा स्थितीत? जीवाला घाबरणं काय हो, कुणीही करेल, ते सोडून दुसरं काय कराल? सुटकेसाठी काय शक्कल लढवाल? की अवसान गाळून बसाल?…
बघा हं, म्हणजे खाली आयतं उत्तर बघण्याआधी, विचार करून बघा खरा खरा! प्रामाणिक विचार अशा स्थितीत तुम्ही काय कराल?

tiger2




जिंकलात की हरलात?


आधीच म्हटलं ना, गांगरून जाण्यापेक्षा जरा वेगळं पॉझिटिव्हली विचार करा, सेन्स ऑफ ह्युमर जागृत ठेवा… अरे मौका भी है, साहित्य भी है…
जंगलच्या राजाला खूश करा…
त्याला हॅप्पी बर्थ डे म्हणा! विझली मेणबत्ती, वाचला दोरखंड,
तुम्हालाही सुटकेचा मिळाला ना मार्ग!

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

गब्बर : एक प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व

Amjad-Khan-Gabbar-Singh_7142011185651

शोले हा भारतामधील हिंदी भाषिक चित्रपटांच्या इतिहासातील सर्वाधिक यशस्वी मानला गेलेला चित्रपट आहे. हा चित्रपट १९७५ साली प्रदर्शित झाला. अमिताभ बच्चन, धर्मेंद्र, हेमामालिनी, संजीव कुमारअमजदखान यांच्या या चित्रपटात प्रमुख भूमिका होत्या. आज ही शोले सिनेमातील गब्बरसिंग अर्थात अमजदखान यांचे पात्र भारतीय चित्रपट सृष्टीतील एक अजरामर कलाकृती मानली जाते.

आजपर्यंत आपण सर्वजण गब्बरला एक क्रूर / खलनायक म्हणून ओळखत आलो आहे, पण त्याच्या व्यक्तिमत्वाचे काही अप्रकाशित पैलू.. 😉

गब्बरची स्वभाववैशिष्टे :

  • गब्बर हा एक अत्यंत हसरा माणूस होता.
  • त्याला हसायला आणि हसवायला खुप आवडायचं.
  • तो हसता हसता कधी बंदूक काढून मारेल याचा नेम नव्हता.
  • गब्बरला तंबाखू खुप आवडायची.
  • फावल्या वेळात त्याला माशा मारायला खुप आवडायचे.
  • गब्बरला कटिंग आणि दाढ़ी करायला आवडायचे नाही.
  • त्याचा गणवेश ठरलेला होता.
  • गब्बर अशिक्षित असला तरी त्याला गणित खुप आवडायचे, तो नेहमी त्याचा ख़ास लोकाना “कितने आदमी थे? तुम २ वोह ३” अशी अवघड गणिते विचारायचा.
  • त्याला पकडून देणाऱ्याला पूर्ण ५०,००० चे बक्षिस ठेवले होते….. तेव्हाचे ५०,००० म्हणजे आत्ताचे… 😮
  • गब्बरला Dance शो पहायचा खुप नाद होता.
  • त्याला रिकाम्या बाटल्याचा पसारा आवडायचा नाही…. तो त्या बाटल्या लगेच नाचणारी च्या पाया खाली फेकायचा.
  • त्याचाकडे एक घोडा पण होता.
  • गब्बर ने गावत येण्या जाण्या साठी एक पुल देखिल बांधला होता.
  • गब्बर हा परावलंबी होता…. गावकारी जे देतील ते तो खात होता.
  • गब्बर ने ठाकुर चे हात कापले, पण त्यानी कधी ते वापरले नाहित.
  • सांभा हा त्याचा ख़ास माणूस होता.
  • गब्बर ला सर्व सण आवडायचे पण होळी हा त्याचा सर्वात आवडता सण होता…

गब्बर यांचे प्रेरणादायी चरित्र…

  • साधे जीवन व उच्च विचार:
    गब्बर सिंग खूपच साधे सरळ आयुष्य जगत होता. जुने आणि मळलेले कपडे, वाढलेली दाढी, तब्बल वर्ष वर्ष न घासलेले दात, आणि डोंगर दऱ्यातील भटके आयुष्य. जसे काय मध्यकालीन भारतातला फकीरच. त्याने आपले जीवन आपल्या ध्येय्यासाठी समर्पित केले होते. त्यामुळे त्याला ऐशो आराम, विलासिक जीवन जगण्यासाठी वेळच नाही मिळाला. आणि विचारांच्या परिपक्वते बद्दल काय सांगावे, ‘जो डर गया, सो मर गया’ या सारख्या संवादांनी त्याने जीवनातल्या क्षणभंगुरतेवर प्रकाश टाकला आहे.
  • गब्बरची दयाळू प्रवृत्ती:
    ठाकूरने गब्बरला आपल्या हातांनी पकडले होते. यामुळेच त्याने ठाकूरचे फक्त दोन हातच कापले. तो त्याचा गळा हि कापु शकला असता, पण त्याच्या ममतापूर्ण आणि करुणामय हृदयाने त्याला असे करू दिले नाही.
  • नृत्य आणि संगीताचा चाहता:
    ‘मेहबूबा ओ मेहबूबा’ या गाण्याच्या वेळेस त्याच्या कलाकार हृदयाचा परिचय मिळतो. अन्य डाकुंसारखे त्याचे हृदय शुष्क नव्हते. तो जीवनात नृत्य-संगीत या कलेच महत्व जाणून होता. बसंतीला पकडल्या नंतर त्याच्यातला नृत्य प्रेमी खळबळून जागा झाला होता. त्याने बसंतीच्या आत दडलेल्या नर्तकीला ओळखल होत. तो कलेच्या प्रती आपले प्रेम अभिव्यक्त करण्याचे कोणतेही कारण सोडत नसे.
  • अनुशासन प्रिय गब्बर:
    जेव्हा कालिया आणि त्याचे मित्र आपल्यावर सोपविलेली कामगिरी पार न पडताच परत आले होते, तेव्हा त्याने त्याकडे दुर्लक्ष केले नाही. आपल्या अनुशासन प्रिय स्वभावाला साजेस वर्तन त्याने केल. आणि त्या तिन्ही जणांना शासन केले.
  • हास्य प्रेमी:
    त्याच्याकडे कमालीचा ‘सेन्स ऑफ ह्युमर’ होता. कालिया आणि त्याचे दोन मित्र यांना मारण्याच्या पहिले त्याने त्यांना खूपहसविले होते. कारण हसता हसता या जगाचा त्यांनी निरोप घ्यावा असे त्याला मना पासून वाटत होते. तो आधुनिक युगातला ‘लाफिंग बुध्द’ होता.
  • नारीच्या प्रती सन्मान:
    बसंती सारख्या सुंदर मुलीला पकडल्या नंतर त्याने तिच्याकडे फक्त एका नृत्याची विनंती केली. आत्ताचा डाकू असता तर त्याने कदाचित वेगळंच काही तरी मागितल असत.
  • भिक्षुकी जीवन:
    त्याने हिंदू धर्म आणि महात्मा बुध्द यांनी दाखविलेला भिक्षुकी मार्ग स्वीकारला होता. रामपूर आणि इतर गावामधून त्याला जे काही मिळत त्यानेच तो आपले भगवत होता. सोने, चांदी, चिकन बिर्याणी, मलाई, पनीर टिक्का इ. भोगविलासी वस्तूंसाठी तो कधी शहराकडे नाही गेला.
  • सामाजिक कार्य:
    एकीकडे आपला डाकू पेशा संभाळत असताना तो लहान मुलांना झोपविण्याचे काम हि करत होता. शेकडो माता त्याचे नाव घेऊन आपल्या उनाड मुलांना झोपवत असत. सरकारने त्याच्यावर ५०,००० रुयांचे बक्षीस जाहीर केले होते. त्या काळात ‘कोन बनेगा करोडपती’ नसल्याने लोकांना रातोरात श्रीमंत बनविण्याचा गब्बरचा हा प्रामाणिक प्रयत्न होता.

आपल्याकडेही गब्बरविषयी काही अप्रकाशित माहिती असल्यास, आम्हाला अवश्य कळवा.

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

जिंदगी

url11

: क्या खुब लिखा है किसी ने…

बक्श देता है खुदा उनको,
जिनकी किस्मत ख़राब होती है…!!
वो हरगिज नहीं बक्शे जाते है,
जिनकी नियत खराब होती है…!!

न मेरा एक होगा,
न तेरा लाख होगा..!!
न तारिफ तेरी होगी,
न मजाक मेरा होगा…!!

गुरुर न कर “शाह-ए-शरीर” का,
मेरा भी खाक होगा, तेरा भी खाक होगा…!!

जिन्दगी भर Branded-Branded करने वालों…
याद रखना कफ़न का कोई Brand नहीं होता..!!

कोई रो कर दिल बहलाता है…
और कोई हँस कर दर्द छुपाता है..!!

क्या करामात है कुदरत की…
ज़िंदा इंसान पानी में डूब जाता है और मुर्दा तैर के दिखाता है..!!

मौत को देखा तो नहीं, पर शायद वो बहुत “खूबसूरत” होगी…!!
“कम्बख़त” जो भी उस से मिलता है, “जीना छोड़ देता है”…!!

ग़ज़ब की एकता देखी “लोगों की ज़माने में”…!!
ज़िन्दों को “गिराने में” और मुर्दों को “उठाने में”…!!

ज़िन्दगी में ना ज़ाने कौनसी बात “आख़री” होगी…!!
ना ज़ाने कौनसी रात “आख़री” होगी ।
मिलते, जुलते, बातें करते रहो यार एक दूसरे से ना जाने कौनसी “मुलाक़ात” “आख़री होगी”…!!

~ अनामिक

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

लाईफ

वाचा एकदा खूप मस्त आहे थोडा वेळ लागेल पण नक्कीच आवडेल तुम्हाला….

flowers-165a

एखादा छान ड्रेस आवडतो आपल्याला.
दुकानात असलेल्या कपड्यांच्या गर्दीत तो साधा वाटतो, पण तरीही आवडतो.
काहीतरी दुसरे घेऊन बाहेर पडतो आपण.
परतताना मनात विचार येतो
‘तो ड्रेस घ्यायला हवा होता”

सिग्नलला गाडी थांबते,
चिमुरडी काच ठोठावते.
गोड हसते, पण भिक मागत आहे
हे लक्षात घेऊन त्या हसण्याकडे फार लक्ष देत नाही आपण.
२-३ रुपये द्यावे असे मनात येते.
रेंगाळत सुटे शोधता शोधता ‘देऊ का नको’ हा धावा मनात सुरू असतो.
तेवढ्यात सिग्नल सुटतो,
गाडी पुढे घ्यायची वेळ येते.
थोडे पुढे गेल्यावर मन म्हणते,
‘सुटे होते समोर, द्यायला हवे होते त्या चिमुरडीला’

जेवणाच्या सुट्टीत ऑफिसातला मित्र त्याच्या घरातला त्रास फार विश्वासाने सांगतो,
त्याच्या डोळ्यात व्यथांचे ढग दाटलेले दिसतात.
वाईट वाटते खूप, नशीब आपण त्या परिस्थितीत नाही असेही मनोमनी पुटपुटून आपण मोकळे होतो.
‘काही मदत हवी का?’ असे विचारायचे असूनही आपण गप्प राहतो.”
जेवणाची सुट्टी संपते.
तो त्याच्या आणि आपण आपल्या कामाला लागतो.
क्षणभर स्वत:वर राग येतो, ‘मदत तर विचारली नाही’
निदान खांद्यावर सहानुभूतीचा हात तरी ठेवायला हवा होता मी!’

असेच होते नेहमी,
छोट्या छोट्या गोष्टी राहून जातात.
खरं तर या छोट्या गोष्टीच जगण्याचे कारण असतात.

गेलेले क्षण परत येत नाहीत,
राहतो तो ‘खेद’, करता येण्यासारख्या गोष्टी न केल्याचा.

जगण्याची साधने जमवताना जगणेच राहून जात नाहीये ना ते ‘चेक’ करा.
“आनंद झाला तर हसा, वाईट वाटले तर डोळ्यांना बांध घालू नका”

चांगल्या गोष्टीची दाद द्या,
आवडले नाही तर सांगा,
घुसमटू नका.”

त्या त्या क्षणी जे योग्य वाटते ते करा.
नंतर त्यावर विचार करून काहीच साध्य नाही.

आयुष्यातल्या छोट्या गोष्टींना महत्त्व द्या,
त्या छोट्या क्षणांना जीवनाच्या धाग्यात गुंफणे म्हणजेच जगणे.”

आवडलेल्या गाण्यावर मान नाही डुलली तर ‘लाईफ’ कसले?
आपल्यांच्या दु:खात डोळे नाही भरले तर ‘लाईफ’ कसले?
मित्रांच्या फालतू विनोदांवर पोट दुखेस्तोवर हसलो नाही तर ‘लाईफ’ कसले?
आनंदात आनंद आणि दु:खात दु:ख नाही जाणवले तर ‘लाईफ’ कसले?

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

बंद मूठ

 

भाच्यानं अभावितपणे प्रश्न केला, ”मामा, छोट्या छोट्या बाळांच्या मुठी गच्च वळलेल्या का रे असतात? काय लपवलेलं असतं त्यांनी आपल्या हातात?”

आतापर्यंत इतक्या जणांची कित्येक बाळं पहिली. त्या सर्वांच्या बाळमुठी वळलेल्या होत्या; पण हा प्रश्न मला कधीच पडलेला नव्हता. छोट्या रुचिरला मात्र मात्र तो पडला. बहीण म्हणाली, “कालपासनं मला विचारून भांडावलंय, म्हणून मी तुझ्याकडे पाठवलंय. दे आता उत्तर! शेजारच्या घरात नवं बाळ आलंय – स्वारीनं पाहिलं आणि हेच विचारतोय!”
भाच्यानं माझा चांगलाच ‘मामा’ केला होता; पण त्याला देण्यासाठी एका उत्तराचा विचार करताना नवाच विचार तरारून आला. म्हटलं, ”अरे, देवाच्या घरून जेंव्हा बाळ येतं ना पृथ्वीवर, तेंव्हा देव प्रत्येकाच्या हातात एकेक नवी गंमत देतो न् म्हणतो, याच्या साहाय्याने स्वतः आनंद घे आणि जगाला आनंद दे. बघ, कुणाच्या हातात सुरेल गळ्याचा खाऊ, कुणाला तबला वाजवण्याची कला, कुणाच्या हाती उत्तम भाषणाची कुवत, कुणाला खेळाचा छंद, कुणाला झाडंच लावण्याची आवड, कुणाला कवितेचे पंख! एक ना दोन! जितके हात, तितक्या प्रकारचा खाऊ देवाकडे आहे, बेटा! देव म्हणतो, ही कला देतोय – मूठ घट्ट कर व पृथ्वीवर जा. हळूच उघडून बघ नि ओळख, स्वतःकडे कुठली कला आहे ते!”

“म्हणजे सर्वांकडे एखादी कला असतेच?” ”परमेश्वर कुणालाच मोकळ्या हाताने पाठवीत नाही. शहाण्या मुलांना वेळीच कळतं न् ते त्या कलेच्या, छंदाच्या सोबतीनं सारं जग आनंदी करतात!”

“अस्सं! माझ्याही हातात कलेचा खाऊ दिला असणारच देवानं!”

“निश्चितच. चल आत्तापासून स्वतःत कुठली कला, कुठली क्षमता आहे हे शोधायला सुरुवात कर!”

आपल्याही भोवती असे पुतणे, भाचे असतीलच! त्यांच्या बंद मुठीतल्या क्षमतांचं भान देणारे मामा – काका – आई – बाबा होता येणं हीही कलाच! मूठ उघडून बघा तरी…

~ प्रवीण दवणे

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी, WhatsApp Group)