Category Archives: Life

पालकत्व

मुलांना वाया जाऊ द्यायचे नाहीये ? मग दोन मिनिटे वेळ काढून वाचा

शेजार-शेजारच्या दोन घरांमध्ये दोघे राहत होते. एका घरामध्ये एक आजोबा आणि दुसऱ्या घरामध्ये अति श्रीमंत डॉक्टर ! घरच्या अंगणात शोभेची झाडं दोघांनी लावली होती. डॉक्टर आपल्या झाडांना भरपूर पाणी आणि खत देत असे. आजोबा मात्र फारचं थोडं पाणी आणि खत देत असत.
हळूहळू दोघांकडे असलेली झाडे वाढत होती. मात्र डॉक्टर साहेबांची झाडं एकदम भरगच्च आणि घनदाट वाढली होती, आणि आजोबांची झाडं मात्र टुमदार, छान असली तरी अंग धरून होती.

एका रात्री अचानक जोराचा वारा आणि पाऊस आला. दुसऱ्या दिवशी बागेचं नेमकं काय घडलय हे पाहायला दोघेही घराबाहेर आले. समोरच चित्र पाहून डॉक्टरला धक्काच बसला. कारण त्यांची सर्व झाडे अगदी मुळापासून उखडून पडली होती आणि आजोबांची मात्र छान शाबूत होती. डॉक्टर विचारात पडले, भरपूर पाणी आणि मुबलक खत देऊनसुद्धा वाऱ्यात आणि पावसात माझ्या झाडांची अशी दशा आणि गरजेपेक्षा कमी गोष्टी मिळणाऱ्या आजोबांची झाडे जशीच्या तशी. शेवटी न राहून डॉक्टरने आजोबांना याचे कारण विचारले.
त्या आजोबांचे उत्तर डोळ्यात अंजन घालणारे होते !!

आजोबा म्हणाले “तुम्ही झाडांना लागणाऱ्या सर्व गोष्टी पुरविल्या पण अति प्रमाणात आणि त्यामुळेच झाडांची मुळे पोषणाच्या शोधार्थ खोलवर गेली नाहीत. तेच मी माझ्या झाडांना गरजेपुरतेच किंवा थोडे कमी खत आणि पाणी दिले, त्यामुळेच त्यांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी झाडांची मुळे खोलवर गेली. तुमच्या झाडाची मुळे खोलवर गेली नसल्याने थोड्याश्या वाऱ्याला आणि पावसाला बळी पडले. माझ्या झाडांची मुळे खोलवर गेल्याने त्यांना मजबुती मिळाली आणि वाऱ्याला आणि पावसाला न जुमानता माझी झाड मस्त उभी आहेत.”

Note: आपल्या मुलांच्या बाबतीतही असेच असते.. जितके जास्त जपाल तितके मुलांना कमकुवत कराल. निसर्गाने प्रत्येकाला लढण्याची शक्ती दिलेली असते. ती खच्ची करू नका. उलट थोडेफार ऊन वारा पाऊस त्याला सोसू द्या ! तरच तो मजबूत बनेल. मग जीवनात कितीही वादळे आली तरी तो पालकांच्या (खत पाण्यावर) म्हणजेच भरोशावर जगणार नाही !
हेच खरे पालकत्व आहे !!!!

– अच्युत गोडबोले (मानसोपचार विशेषक)

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी, WhatsApp Group)

जायचं का परत खेड्याकडे?

दोन्ही जावई आज टीव्ही वर झळकले पण सासऱ्यांच्या जीव मात्र नखात आला. एकीकडं एका जावयाने कांद्याचं विक्रमी उत्पन्न काढलं म्हणून सरकारकडून बक्षीस मिळालं तर दुसरा जावई एल्फिन्स्टन ला झालेल्या चेंगराचेंगरीतून जेमतेम वाचला. पोरीनं बसून खावं म्हणून तिला मुंबईला कामाला असलेला मुलगा पहिला. दुसरीला मात्र नाईलाजास्तव एका शेतकऱ्याला दिली ते पण तिला काम करावं लागणार नाही या बोलीवर.

पहिली जिला सुखात राहावी म्हणून मुंबईत दिली तिचं काही नवऱ्याच्या पगारात भागेना. पगार चांगला होता आणि वेळच्या वेळी वाढत पण होता पण महागाई काय जवळ येऊ देत नव्हती. नवरा 6 ची ट्रेन पकडतो म्हणून हिची धावपळ 5 पासूनच. धावपळ करूनदेखील काही ताजे नव्हतेच मिळत खायला. गटारावरच्याच भाज्या. पगारात भागत नाय म्हणून मग शिवण मशीन. त्यात पण जास्त पैसे मिळेनात म्हणून मग आणखी असले छोटे मोठे उद्योग करत बस. नवरा काय 9 वाजेपर्यंत पोचायचा नाही रात्री. पोचल्यावर लोकलच्या गर्दीचा सगळा राग बायको आणि पोरांवर. घरात ना कसला संवाद ना शांती. पोरांना इंग्लिश शाळेत टाकलं पण नाव सोडून त्यातही काही विशेष नव्हतंच. आणि तरीही फी मात्र डोळे पांढरे करणारी. यात्रेला, लग्नाला, सणाला गावाला येणं जवळपास बंदच झालं होतं. कारण?? एक असेल तर सांगावं.

दुसरीला नाईलाजास्तव शेतकऱ्याला दिलेली. जेमतेम 3 एकर जमीन. पण मागच्याच महिन्यात पोरानं विक्रमी उत्पादनासाठी कृषी पुरस्कार पटकावला. रोज ची 4 माणसं हाताखाली असतात. शेजाऱ्याची 3 एकर जमीन करायला घेतलेली. काम पडतं थोडाफार पण झोप लागते शांत. पोरं तालुक्याच्या चांगल्या शाळेत जातात. शेत चांगलं पिकतं तरी खूप जास्त पैसे मिळतात असं काही नसलं तरी खर्च भागून उरतातच. भविष्याची पुंजी. कष्ट आहेत पण दगदग नाही. ज्या पोटासाठी मरमर करायची त्यात वेळच्या वेळी तुकडा जातो हे महत्वाचं. सगळे सण, सगळे कार्यक्रम अगदी भपकेबाज नाही पण नटून मिरवते ती पण. कसं जगल्यासारखं वाटतं.

कशासाठी होता शहराचा अट्टाहास? जास्त पैसे, सुख, शांती, समाधान, काम नको जास्त, मुलांचं शिक्षण, पुढच्या पिढ्यांचं कल्याण. जास्त पैसे मिळतात पण मग उरतात किती? सुख-शांती-समाधान म्हणजे काय हे कळण्याइतका तरी असतो का वेळ? 4 तास रेल्वे मध्ये लोंबकळत थांबणं तेही ज्यात श्वास घेऊन घाम यावा इतक्या गर्दीत. असा कितीसा फरक पडतो आजकाल गावच्या आणि शहरातल्या शिक्षणात. पिढी घडतेय तिथे कि बिघडतेय हा मुद्दा उरतोच. थांबा थांबा. याचा अर्थ शहरात जायलाच नको गावातच बरंय. शहरातच प्रॉब्लेम आहेत गावात नाहीत असं नव्हे. म्हणायचं इतकंच आहे की तुच्छतेने बघावं इतकं वाईट आहे का गावात राहणं? गावी राहणं म्हणजे काय मागासलेपण आहे का? सुख समाधान नाहीच का तिथे? शहरात 10बाय 10 च्या खोलीत राहणारांनी गावाला आल्यावर गावाकडचे येडे आणि आपणच शहाणे असा समज का करून घ्यावा? जेमतेम 10 वि झालेल्या मुलीच्या बापानेपण नाक मुरडावे एवढ वाईट काय आहे शेतकऱ्यांत? “जय जवान जय किसान” चा “नको जवान नको किसान” का झाला? जास्त अपेक्षा, मोठी स्वप्न असण्यात गैर काहीच नाही. पण कधीकधी आपल्याला नक्की काय हवय आणि नक्की आपण कशाच्या मागे पळतोय याची सांगडंच बसत नाही. उदाहरणार्थ, हवं असतं आयुष्यात स्थैर्य आणि समज असा की जास्त पैसे असलं की ते येतं. आणि मारतो उड्या बिचारा या कंपनीतून त्या कंपनीत. मुलांना “चांगलं” शिक्षण हवं असतं म्हणून मग इंग्लिश माध्यम, वरून सकाळ संध्याकाळ क्लास…. ते बिचारं पोर विचार करायचं, स्वतः शिकायचं विसरूनच जातं आणि मग पुढे 12 वी ला 85% घेणारा पदवीला 40 वर येतो. मुलीला त्रास होईल म्हणून मोठं कुटुंब, एकत्र कुटुंब नको असतं. पण मग कितीही आजारी पडलं तरी पाणी देणारं पण कोणी घरात नसतं. सगळी कामे एकटीलाच पहावी लागतात. आणि यात जास्त त्रास होतो पण हा त्रास बोलताही येत नाही कारण स्वतःच्या हाताने तो ओढवून घेतलेला असतो. याचबरोबर शहरात स्त्रियांना जास्त स्वातंत्र्य आणि हक्क आहेत असा एक समज जनमानसात प्रचलित आहे. परंतु work force participation हे ग्रामीण भागात जास्त आहे असेच आकडेवारी दाखवते. स्त्रियांचे Political participation देखील ग्रामीण भागातच जास्त दिसते. ग्रामीण स्त्रिया स्वतः प्रत्यक्ष काम करून आर्थिक हातभार लावत असल्याने आर्थिक स्वायत्तता देखील त्यांना जास्त आहे. काही प्रमाणात या गोष्टी qualitatively शहरी भागात जास्त असतील पण quantitatively ग्रामीण भागातील महिलांचा आर्थिक resourcefulness जास्त आहे हे मान्य करावे लागेल. रायगड जिल्ह्यातील संगमेश्वर येथील सरपंच महिलेने जिल्हाधिकारी, तहसीलदार यांच्यासोबत जमीन अधिग्रहनाबाबत केलेली bargaining पाहिली आणि ग्रामीण भागात भरीव महिला सबलीकरण होतंय यावरचा विश्वास आणखी दृढ झाला.

वरील उदाहरणावरून दिसून येतंय की मृगजळाला भुलून लोकं शहराकडे पळतायत आणि मग झालेला अपेक्षाभंग दाखवता देखील येत नाही. आणि खरं तर थोडं अंतर्मुख होऊन पाहिलं तर ते सगळं गावात देखील कमीजास्त प्रमाणात साध्य होऊ शकतं. त्यासाठी नक्की काय हवंय आणि जे करतोय त्यातून नक्की तेच मिळतंय का हे पहावं लागणार आहे. शहरात झगमगाट आहे आणि प्रदूषण पण.  शहरात सुविधा आणि तणाव पण. शहरात पैसे जास्त मिळतात आणि तितकेच खर्च पण होतात. शहरात वस्तू हव्या त्या मिळतात पण माणसं तूटतात. शहरांना पर्याय नाही हेही मान्य पण याचा अर्थ गावात राम नाही असा होत नाही. जे गावात मिळत नाही त्यासाठी नक्की शहराकडे वळा पण जे फक्त मिळतंय असं वाटतं पण प्रत्यक्ष मिळत नाही त्यासाठी मात्र अट्टाहास नको. सगळ्यांना शहरात जाणं शक्य नाही. आणि हळू हळू सगळ्या सुविधा गावापर्यंत पोचल्या आहेत. आता गरज आहे ती ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करणे. शेतीला जोडधंद्यांची जोड, अन्नप्रक्रिया उद्योग, सेवा क्षेत्राचा ग्रामीण भागात विस्तार, MIDC, आधुनिक शेती यामध्ये रोजगारास बराच वाव निर्माण होऊ शकतो.

शहरातील STANDARD OF LIVING च्या जवळपास 70% ग्रामीण STANDARD OF LIVING पण झाले आहे. आता गरज आहे ती या सगळ्या गोष्टींकडे बघण्याची मानसिकता बदलण्याची. यात मुलींचा आणि त्यांच्या आई वडिलांचा रोल महत्वाचा आहे. शहरातला नवरा असावा अशी अपेक्षा असावी, अट्टाहास नको. PEAK HOURS ला रेल्वे मध्ये लोम्बकळणाऱ्या आणि ट्राफिक मध्ये 2-2 तास गाडी कमी चालवणाऱ्या व ब्रेक जास्त मारणाऱ्यांपेक्षा ठिबक करून शेत पिकावणारा जास्त QUALITY LIFE जगतो हे कुठेतरी मान्य करावं लागेल. यासाठी सर्वात प्रथम शेतकऱ्यांना त्यांचा जुना social status मिळवून दिला पाहिजे. “शेती उत्तम” हे जुन्या काळात का प्रचलित झाले याकडेही थोडे लक्ष वेधावे लागेल. सुख, समाधान, यश या गोष्टींचे नव्याने अर्थ लावावे लागतील. जगण्याकडे आणि एकूणच सगळ्या गोष्टींकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलावा लागेल. Materialism(भौतिकवाद) आणि spiritualism(अध्यात्मवाद) यांचा मेळ घालता आला पाहिजे. त्याचबरोबर गावांना शहाराप्रमाणे लोकांना स्वप्न दाखवता आलं पाहिजे. ग्रामीण भागात आज काही प्रमाणात स्वप्नांचे पंख छाटायचं काम होतं त्यात बदल झाला पाहिजे. ग्रामीण भागाने स्वतःची अशी एक “चांगल्या जीवनाची” व्याख्या करायला हवी. आणि मग थोडंस नवीन पद्धतीने तिचं marketing करायला हवं. तरच ग्रामीण जीवन येणाऱ्या पिढ्यांसाठी आकर्षक ठरेल.

एवढं केलं तरी आपल्या, भारताच्या आर्थिक, राजकीय, सामाजिक आणि मानसिक प्रश्नांची उत्तरे मिळतील. सगळ्याच गोष्टी सगळ्यांना पटतील असं मुळीच नाही. पण काही गोष्टींवर विचार करायची वेळ आलीय हे नक्की.

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी, WhatsApp Group)

सक्सेस – बेस्ट ऑफ़ नेपोलियन

नेपोलिअन हिल (ऑक्टोबर २६, इ.स.१८८३ – नोव्हेंबर ८, इ.स.१९७०) एक प्रसिद्ध अमेरीकन लेखक. थिंक अँड ग्रो रीच ह्या जगातील सर्वाधीक खपाच्या पुस्तकाचे मुळ लेखक. स्वयं-प्रेरणा,व्यक्तिमत्व विकास,स्वयं-सेवा व अर्थशास्त्र ह्या विषयांवर लिखाण आणि त्या विषयांचे प्रणेते.

सक्सेस – बेस्ट ऑफ़ नेपोलियन हिल या पुस्तकातील काही निवडक महत्वाची यशाचे तत्व पुढे देत आहे.

image

1. दोन किंवा अधिक मने सुसंवादी पद्धतीने एका निच्छित हेतुपुर्तिसाठी संयुक्तपने कार्य करतात, त्या संयुक्त मनाला मास्टर माइंड म्हणतात.

2. यशाची सुरवात तीव्र इच्छेतुन होते.
शक्तिप्रेरके:
• आत्मरक्षनाची तीव्र निकड
• लैंगिक संबंधा विषयी तीव्र आसस्क्ति
• पैसा मिळव्ण्याची तीव्र इच्छा
• पुनर्जन्माची तीव्र आसक्ति
• शक्ति ताकद प्रसिद्धि
• प्रेम
• बदला ( अविकसित मनाचा एक गुण)
• अहं पणा कड़े जाण्याची इच्छा
या आठ प्रेरक उत्तेजना बल विक्रय कला साठी सुद्धा उपयोगी ठरतात जर मोठ यश मिळवायच असेल तर मनामधे अत्यंत प्रबल अशा प्रेरणेचे बीजारोपण करा

3. एक निच्छित घ्येय पाहिजे, तुम्हाला काय पाहिजे यांच नुसत ज्ञान जरी माणसाला झाल, तरी तो एक नवमान्शा इतका यशस्वी झालेलाच आहे अस म्हणायला काहीच हरकत नाही.

4. यशस्वी होण्यासाठी स्वतावर आत्मविश्वास असायला हवा. स्वतातल्या गुण दोषाची यादी करा त्यापैकी उपयोगी आणि सशक्त असे गुण निवडून एक निच्छित आराखडा बनवा.

5. टिकेची, अनारोग्याची, गरिबिची,वार्धक्याची, मत्सराची आणि मृत्यूची भीती या 6 भीतिवर विजय मिळवा म्हणजे आत्मविश्वास वाढेल आणी यशस्वी व्हाल.

6. तुमची मिळकत किती आहे हे फारस महत्वाच नाही. तुम्ही यातला किती भाग कसा बचत करता हे महत्त्वाच आहे.
7. तत्पर , ठाम आणि योग्य निर्णय घेण्याचे नेतृत्व आणि पुढाकार असावा. गप्पा नको , कृति हवी

8. माणसाच्या मनामधुन निघालेले अत्यंत फायदेशीर उत्पादन म्हणजे नवकल्पना आणि त्यांची निर्मिती कल्पनाशक्ति मधून होते. तसेच हे उत्पादन विकण्यासाठी उत्कृष्ट विक्रीकला आवश्यक असते.

9. जी माणसे आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात काम करतात ती माणसे यशस्वी व्हायला फारसा वेळ लागत नाही. त्यात त्याना कमालीचा उत्साह मिळत असतो. मनाला संगीत तसेच वर सांगितलेले शक्ति प्रेरके सुद्धा उत्साह प्रदान करतात.

10. आपल्या भावनांवर नियंत्रण स्व – नियन्त्रण असावे मुख्य करून रागावर.
11. नेहमी मिळणार्या मोबद्ल्यापेक्षा जास्त सेवा देण्याची सवय ठेवावी.

12. प्रसन्न व्यक्तिमत्व असावे ज्याचे मुख्य घटक पुढील: हस्तांदोलन , देहबोली, कपड्यांची निवड, आवाज त्याची पट्टी, दर्जा, मृदुता, समतोल, निस्वार्थीपणा, हावभाव, ठाम छाप पाडणारे विचार, उत्साह, प्रामाणिकपणा, चुम्बकत्व, शब्दांची निवड, उद्दिष्टान्साठी कळकळ आणि उत्साह..

13. एखादी वस्तुस्तिथि लक्षात आली की तीच दोन वर्गामधे वर्गीकरण कराव, आयुष्याचा ध्येय प्रत्यक्षात आणण्यास महत्त्वाची आणि बिन महत्त्वाची किंवा सम्बंधित नसलेली वस्तुस्थिति.

14. आपले कार्य फक्त मन लावून करा त्यामधे आपल्या ह्रदयाची आणि आत्म्याची देखील उर्जा केन्द्रीभूत करा. एकाग्रतेने निच्छित उद्देश डोळ्यासमोर ठेवून ते कार्य तडीस न्या!

15. आपल्या क्ष्रेत्रात अमाप यश मिळवायच असेल तर आपल्यासोबत काम करनार्यांच सहकार्य मिळन तसेच इतर कंपन्यांच सहकार फार अत्यावश्यक असत.

16. इतरांवर वाईट परिणाम होइल अशा कुठल्याही कामात सहभागी होवू नये.

17. जी विधाने सत्य नाहित असा विश्वास आहे ती कधीच बोलू नये.

18. जास्तीत जास्त माणसांच्या भल्यासाथी जी सेवा देता येइल तीच सेवा देण्याचा कळकळीने प्रयत्न करावा.

19. पैशापेक्षा माणसाना जास्त महत्त्व द्याव.

20. ज्यांच्यावर आपण कृपा केली नाही त्यांच्याकडून कृपेची अपेक्षा पण ठेवू नये.

21. हक्क असल्याशिवाय मागु नये.

22. अत्यंत शुल्लक कारणासाठी वाद घालू नये.

23. फुकटचा सल्ला देवू नये.

24. लोकांकडून काम करून घेण्यासाठी खुशामत करू नये.

25. अपयश किंवा संकटा पासून दूर न पळता अनुभवाने त्याचा हिशोब पूर्णपने चुकता करूँन यश गाठावे.

26. सहनशीलता अंगी बाळगावी.

27. समान गोष्टी परस्परांना आकर्षित करतात..तुम्ही जे पेराल तेच उगवते.

28. आरोग्यदायी आहार, योग्य व्यायाम , उपवास, डायटिंग करावे.

29. नशिबाला दोष देवू नये, परिस्थिति गेली खड्यात मी मला हवी तशी परिस्थिति निर्माण करू शकतो असा विश्वास असावा.

30. मानवाला मिळनारे यश हे केवळ मनाची अवस्था आहे, तुम्हाला हव आहे ते प्रथम तुमचे विचार तुमच्याकडे खेचून आणतात.

31. एखाद्याच्या मनात एका चांगल्या विचाराचे बी पेरने हे त्याचे उनेदुने काढणारे भरपूर लोक असतात त्यांच्या तुलनेने कितीतरी मोठे कार्य आहे.

(साभार – मन माझे /लेखक /कवी)

सुंदर सुविचार…

हृदयाला स्पर्श करणारी सुंदर विचाराची सुंदर सुविचार ..

★ ज्याच्या जवळ सुंदर विचार असतात तो कधीही एकटा नसतो….
★ मोती बनून शिंपल्यात राहण्यापेक्षा दवबिंदू होऊन चातकाची तहान भागविणे जास्त श्रेष्ठ….
★ मृत्यूला सांगाव., ये कुठल्याही रुपाने ये.. , पण जगण्यासारखं काहीतरी जोपर्यंत माझ्याकडे आह., तोपर्यंत तुला या दाराबाहेर थांबावं लागेल….
★ भुतकाळ आपल्याला आठवणींचा आनंद देतो., भविष्यकाळ आपल्याला स्वप्नांचा आनंद देतो.. , पण आयुष्याचा आनंद फ़क्त वर्तमानकाळच देतो…..
★ वेदनेतूनच महाकाव्य निर्माण होते….
★ गुलाबाला काटे असतात.. , असे म्हणून रडत बसण्यापेक्षा काट्यांना गुलाब असतो., असे म्हणत हसणे उतम….
★ बचत म्हणजे काय आणि ती कशी करावी हे मधमाश्यांकडून शिकावं….
★ जीवनाचा अर्थ विचारायचा असेल तर तो आकाशाला विचारा….
★ हे देवा., माझा तिरस्कार करणाऱ्या लोकांना दिर्घायुष्य लाभू दे., आणि आयुष्यभर माझे यश पाहून जळत राहू दे…. 
★ तिच्या डोळ्यांत पाहिले तेव्हा समजले प्रेम कशाला म्हणतात.. , आणि ती सोडून गेली तेव्हा समजले खरं प्रेम कशाला म्हणतात….
★ प्रेम म्हणजे., समजली तर भावना., केली तर मस्करी., मांडला तर खेळ., ठेवला तर विश्वास., घेतला तर श्वास., रचला तर संसार.. , आणि निभावलं तर जीवन….
★ जे तुम्हाला टाळतात त्यांच्यापासून दूर राहिलेले चांगले.. , कारण., “समूहामध्ये एकटं चालण्यापेक्षा., आपण एकटच चाललेलं कधीही उत्तम”….
★ आयुष्य जगण्यासाठी नुसते विचार असुन चालत नाही., सुविचार पण असावे लागतात.. , आपण कसे दिसतो., ह्यापेक्षा कसे असतो याला अधिक महत्त्व आहे….
★ गरूडइतके उडता येत नाही म्हणून चिमणी कधी उडण्याचे सोडत नाही.. , अहंकार विरहीत लहान सेवाही मोठीच असते….
★ तुम्हाला जर मित्र हवे असतील,  तर आधी तुम्ही दुसऱ्याचे मित्र बना.. , चांगले काम करायचे मनात आले की ते लगेच करून टाका….
★ केवड्याला फळ येत नाही पण त्याच्या सुगंधाने तो अवघ्या जगाला मोहवून टाकतो…
★ तुम्ही कायम सदैव खुश राहा आणि आनंदात जगा…
★ वाटेवरून चालताना वाटेसारख वागावं लागतं.. , आपण कितीही सरळ असलो तरी वळणावरून वळवाच लागतं…
★ ज्यांच्यामुळे मला आयुष्यात त्रास झाला अशा सगळ्यांचा मी ऋणी आहे.. , कारण त्यांच्यामुळेच मला कसं वागायचं नाही हे चांगलेच कळलेय….
★ “चांगली वस्तु”., “चांगली व्यक्ती”., “चांगले दिवस”.. , यांची किंमत “वेळ निघून गेल्यावर समजते”..
★ आशा सोडायची नसते., निराश कधी व्हायचं नसतं.. . अमृत मिळत नाही.. , म्हणून विष कधी प्यायचं नसतं….
★ जर तुमचे डोळे चांगले असतील तर तुम्ही ह्या जगाच्या प्रेमात पडाल.. , पण जर तुमची जीभ गोड असेल तर., हे संपुर्ण जग तुमच्या प्रेमात पडेल….
★ “चांगली वस्तु”., “चांगली माणसे”., “चांगले दिवस आले की माणसाने “जुने दिवस विसरू नयेत”…. 
★ पाणी धावतं., म्हणून त्याला मार्ग सापडतो.. . त्याप्रमाणे., जो प्रयत्न करतो त्याला यशाची., सुखाची., आनंदाची वाट सापडते….
★ नात्याची सुंदरता एकमेकांच्या चुका स्वीकारण्यात आहे.. , कारण एकही दोष नसलेल्या माणसाचा शोध घेत बसलात., तर आयुष्यभर एकटे राहाल….
★ जगातील सर्वात मोठी वेदना म्हणजे आठवण.. , कारण ही विसरता येत नाही., अन त्या व्यक्तीला परत ही देता येत नाही….
★ आपल्या आयुष्यात कोण येणार हे वेळ ठरवते.. , परंतु आपल्या आयुष्यात कोण यायला पाहिजे हे मन ठरवते.. , पण आपल्या आयुष्यात कोण टिकून राहणार हे मात्र आपला “स्वभावाच” ठरवतो…. 

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

बाप झालास ना…

बाप झालास ना आता
तर , बापाच्या इमानास जाग
बाळांना लाज वाटणार नाही
अस, आयुष्यभर वाग

वळवाच्या वादळी पावसागत
कोणावर आता कडाडू नको
ठासुन भरलेली जवानीची तोफ
उगीच तोंडावाटे धडाडू नको

बायको तुझी आता
फक्त बायको नाही राहिली
अरे तुझ्या काळजाच्या तुकड्यांनी
तीच्यात एक जबाबदार आई पाहिली
म्हणून , जे काही मागायचं ते
एक पायरी उतरूण माग
बाप झालास ना आता
तर, बापाच्या इमानास जाग

घरट्यातील पिलांची जाणीव
बेफाम लढणाऱ्या पक्षात असू दे
भांडणात शस्त्र चालवण्यापुर्वी
तू बाप आहे लक्षात असू दे

तुरुंगा पेक्षा तुझी गरज
तुझ्या बाळांना जास्त आहे
पण , शस्त्रा ऐवजी प्रेमाची भाषा
खरच , काय जबरदस्त आहे
म्हणून घरात असो नाहीतर बाहेर
आवरायला शिक तू राग
बाप झालास ना आता
तर ,बापाच्या इमानास जाग

भरधाव गाडी चालवताना
बाळाला आठवून दाब अँक्सीलेटर
लूळा पांगळा बाप झालातर
स्वतःच्या नशीबावर फोडतील ते खापर

चुकून व्यसनाची वाट धरली असेल तर
आता तरी सोडून दे बाबा
तुझ्या बाळाच्या बाळांनाही
धडधाकट मिळूदे आजोबा
उगीच घालू नको धोक्यात
तुझ्या कुटुंबाची नवीन बाग
बाप झालास ना आता
तर,बापाच्या इमानास जाग

भ्रष्ट कमईच्या तळतळाटावर
बाळांना मोठं व्हायचं नाही
लुबाडलेल्या प्रतिष्ठीत छताखाली
त्यांना कधीच रहायचं नाही

म्हणून हे साऱ संसारासाठी करतोय
हे सांगन्यात काही अर्थ नाही
स्वाभिमानी बाप होण्यास
ते समजतील तू समर्थ नाही

म्हणून त्याच्या आयुष्यावर पाडू नको
तुझ्या पापाचा डाग
बाप झालास ना आता
तर, बापाच्या इमानास जाग
तुझ्या बाळांना लाज वाटणार नाही
असच आयुष्यभर वाग

कवी – भालचंद्र कोळपकर, (९९२२७६०१२५)

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)