दृष्टी..

मराठी स्क्रॅप – नक्की वाचा ही गोष्ट… आणि आवडल्यास शेअर करा…!!!

Eyes

एक आंधळा भिकारी रस्त्यावर एका बाजूला बसलेला…

त्याच्याकडे कुणाचेही लक्ष नाही…

तो एव्हढा दरिद्री आहे की त्याला अश्रू देखील महाग झालेत….

गेली कित्येक वर्षे तो रडलेला नाही.
.
.
एक लेखक पूर्णपणे दिवाळं वाजलेला…
.
.
.
खिचात दमडादेखील नसतांना तो लेखक फिरायला बाहेर पडतो.
.
.
त्याची नजर त्या भिका-याकडे आणि त्याच्या त्या करूण अवस्थेकडे जाते.
.
.
त्या भिक-याच्या बाजूला एक पाटी आणि दोन-तीन खडू पडलेले.
.
.
हा लेखक त्या भिक-याकडे जातो आणि म्हणतो..
.
.
“मित्रा, मी एक लेखक आहे, ज्याच्याकडे एक दमडादेखील नाही, पण माझ्याकडे कला आहे, माझ्याकडे शब्दांची शक्ती आहे…. ती मी तुला देउ शकतो…

तुझ्या परवानगीने मी या पाटीवर काही लिहू का?”
.
.
“साहेब” भिकारी म्हणतो ”
माझ्याशी कुणी बोलतदेखील नाही… मी एक गरीब आंधळा भिकारी… तुम्हाला त्या पाटीचं जे ठीक वाटतं ते करा.”
.
.
तो लेखक त्या पाटीवर काहीतरी लिहून निघुन जातो.
.
.
त्या क्षणापासून भिका-याच्या लक्षात येते की,
एकदम जाणा-या येणा-यांपैकी प्रत्येकजण त्याच्याजवळ थांबून त्याच्यापूढ्यात पैसे टाकू लागलाय.
.
.
थोड्याच वेळात तिथे पैशाची रास जमते…
.
.
तो भिकारी बेचैन होतो… नाण्यांची रास वाढतच जाते…
.
.
तो एव्हढा अस्वस्थ होतो की पैसे टाकणा-यांपैकी एकचा हात पकडतो आणि म्हणतो “साहेब माफ करा तुमचा हात पकडल्याबद्दल… मी एक गरीब आंधळा भिकारी आहे…

मला कृपा करुन जर या पाटीवर काय लिहीलंय ते वाचून दाखवलेत तर फार उपकार होतील.”
.
.
तो माणूस पाटी उचलतो आणि वाचायला लागतो…
.
.
.
.
“वसंत ऋतू, बहरलेली सृष्टी, आणि माझ्या नशिबी हरवलेली दृष्टी.”
.
.
.
.
भिका-याच्या गालावरुन अश्रू ओघळायला लागतात.
.
.
.
आयुष्य कुणी जास्त जाणलं?
या ओळी लिहीणा-या लेखकानं? त्या ओळी वाचून पैसे टाकणा-या लोकांनी?

कि इतक्या वर्षांनी रडणा-या त्या भिका-यानं??
तुमचे डोळे चांगले असतील तर तुम्ही जगाच्या प्रेमात पडाल पण जर तुमची जीभ गोड असेल तर हे जग तुमच्या प्रेमात पडेल… माणसाला बोलायला शिकण्यास (किमान ) २ वर्ष लागतात … पण “काय बोलावे” हे शिकण्यास पूर्ण आयुष्य निघून जाते…

ओढ म्हणजे काय ते जीव
लावल्याशिवाय कळत नाही…..

प्रेम म्हणजे काय ते स्वतः
केल्याशिवाय कळत नाही…..

जिंकण म्हणजे काय ते
हरल्याशिवाय कळत नाही…..

दुःख म्हणजे काय ते अपेक्षाभंग
झाल्याशिवाय कळत नाही…..

सुख म्हणजे काय ते दुसर्यांच्या हास्यात
शोधल्याशिवाय कळत नाही…..

समाधान म्हणजे काय ते आपल्यात
शोधल्याशिवाय कळत नाही…..

मैत्री म्हणजे काय ते जीव
लावल्याशिवाय कळत नाही…..

आपली माणस कोण ते
संकटांशिवाय कळत नाही…..

सत्य म्हणजे काय ते डोळे
उघडल्याशिवाय कळत नाही…..

उत्तर म्हणजे काय ते प्रश्न
पडल्याशिवाय कळत नाही…..

जबाबदारी म्हणजे काय हे त्या
सांभाळल्याशिवाय कळत नाही…..

काळ म्हणजे काय हे तो निसटून
गेल्याशिवाय कळत नाही…..
मला माणसे जोडायला आवडतात,

माणसांशी नाती जोडायला आवडतात
जोडलेली नाती जपायला आवडतात,

कारण माझा विश्वास आहे की,

माझ्या मृत्यूनंतर मी कमावलेली संपत्ती मी माझ्याबरोबर घेऊन जाणार नाही,परंतु मी जोडलेल्या माझ्या माणसांच्या डोळ्यांतील अश्रूंचा एक थेंब हाच माझ्याकरिता लाखमोलाचा दागिना आणि हीच माझी माझ्या आयुष्यातीलॊ खरी कमाई असेल…

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

तो बाप असतो…!!

5000234821458828864_Org

 

“ती दोघेही‘ आपल्या आयुष्यात बरोबर चालत असतात; पण भावनांच्या पायवाटेवर चालताना “तो‘ मात्र कुठेतरी थोडासा मागे राहतो… प्रत्येक जण “तिच्या‘वर वारेमाप लिहितो, तोंडभरून बोलतो… पण “तो‘ मात्र असाच कुठेतरी अबोलपणे पडद्याआड लपून राहतो. प्रसंगानुरूप “तिच्या‘ डोळ्यांतले अश्रू पाहून आपल्याला वाईट वाटतं; पण त्याच अश्रूंना तळहातावर झेलून, मनातून ओघळणारा “तो‘ मात्र उपेक्षितच राहतो… लहानपणी पाठीवर बसवून खेळताना “तो‘ आपला घोडा असतो, गर्दीतली एखादी गोष्ट पाहण्यासाठी, गर्दीतून फिरण्यासाठी “त्याचा‘ आपल्याला खांदा असतो… आपल्याला हवं-नको पाहण्यासाठी, आपले बालहट्ट पुरवण्यासाठी, आपल्याभोवती नाचण्यासाठी “तोच‘ तर असतो… “तो‘ असतो म्हणून आपण असतो, “तो‘ राबतो म्हणून आपण खातो… “तो‘ जागतो म्हणून आपण जगतो… “तिच्या‘मुळे गजबजलेलं घर “त्याच्या‘मुळे सजलं जातं… “तिच्या‘ आपल्यावरच्या मायेने, तर “त्याच्या‘ असलेल्या धाकाने आपलं घर साधलं जातं…

…”तो‘ तसाच असतो, बदामासारखा.. वरून कठीण कवच असणारा; पण आपली शक्ती वाढवणारा, बोट धरून चालायला शिकवणारा, पडलो-धडपडलो तर पुन्हा उठायला लावणारा… हाक मारली की एका हाकेला धावणारा; पण नेहमी नजरेच्या धाकात ठेवणारा, “तो‘!!!… “तो‘… कुणी त्याला “तात‘ म्हणतं, कुणी त्याला “बाप‘ म्हणतं, कुणी “पप्पा‘ म्हणतं, तर कुणी त्याला ‘वूरवर‘ म्हणतं… कोणत्याही नावाने आपण त्याला बोलावलं, तरी ते आपल्या आधारासाठीचं पहिलं हक्काचं शस्त्र असतं!

…चालताना ठेच लागली, की नकळत “आई गं!‘ येईल आपल्या तोंडून; पण समोर एखादं मोठं संकट आलं, की “बाप रे‘च येईल पुढून… जेवणात काय पाहिजे ते आपण हक्काने आईला सांगू; पण सहलीला जायची परवानगी मात्र आपण नक्‍कीच बाबांची मागू… “यायला वेळ होईल गं..‘ असं आपण आईला नक्कीच दादागिरीत सांगू; पण झालाच उशीर प्रत्यक्षात, की मात्र बाबांच्या नुसत्या घरी असण्यालासुद्धा आपण घाबरू… कसं आहे ना हे नातं?

त्याच्या आपल्यावरच्या मायेला
साय म्हणता येत नाही
पण तसं तर दूध उकळल्याशिवाय
सायसुद्धा येत नाही…

खरं आहे ना? कृष्णासारखा कृष्ण… देव! कारागृहात असताना देवकीने जन्म तर दिला त्याला; पण वसुदेव नसता तर? यमुनेचा पूर पार करून त्याचा जीव कुणी वाचवला असता? त्याला सांभाळणारा, त्याचे पालनपोषण करणारा नंदराजा नसता तर?… तो नंदलाल नसता ना झाला? भले ईश्‍वरी संकेत काहीही असोत, कृष्ण वाचणारच होता.. पण तरीही अवघड घाट चढण्यासाठी हातात बाबांचा हात तर हवाच ना?

सुटीचे दिवस होते. गल्लीत आजूबाजूच्या छोट्या मुलांचा दंगा चालू होता. मलाही सुटीच होती. जेवणानंतर दुपारची झोप घेण्याच्याच तयारीत होते. तेवढ्यात बिल्डिंगच्या पार्किंगमध्ये लक्ष गेलं. भातुकलीचा खेळ रंगलेला होता. चिमुकल्यांची चिवचिव चालू होती. कुणाचा स्वयंपाक चालू होता, कोण बाजारात जात होतं, कुणाचं बाळ रडत होतं, कुणाची शाळा चालू होती… कुणी भांडत होतं… कुणी रडत होतं… आपल्यासाठी सगळं खोटं खोटंच; पण त्यांच्या भातुकलीत मात्र अगदी खरंखुरं…

त्या भातुकलीतसुद्धा त्यांची दोन घरं होती… दोन्ही घरांत बाळ होतं. एकीकडे मुलगा होता, त्याचं नाव “राया‘… दुसरीकडे मुलगी होती, तिचं नाव “अबोली‘… टीव्हीवरच्या सीरियलमधली नावे बरोबर आठवणीने ठेवली होती. त्यांच्या बाहुल्यांना खेळवायचं, दूध घालायचं, जेवायचं चालू होतं. ऊन फार होतं, म्हटलं आपणही सरबत घ्यावा करून. म्हणून आत जाऊन सरबताचा ग्लास घेऊन बाहेर आले, तोवर कानावर आलं, “अगं अबोली, आता तुझं लग्न करायचं ना? आता तरी शहाण्यासारखी वाग. थोडी कामात मदत कर.‘

घरी ऐकलेली वाक्‍ये बरोब्बर वापरात आणली होती; पण मला आश्‍चर्य वाटलं ते हे, की यांची अबोली इतक्‍यात लग्नाला पण आली? उत्सुकतेपोटी मी तिथेच उभी राहिले खेळ पाहत. बऱ्याच दिवसांनी माझंच बालपण समोर खेळत होतं. अक्षतांची वेळ झाली होती. छोटा भटजी आंतरपाट घेऊन उभा होता. मघाचचे बाहुला-बाहुली मोठी झाल्याने त्यांच्या जागी आता खरोखरचे मुलगा-मुलगी आलेले होते. आईची ओढणी नवरीने नेसली होती. सगळं कसं गोड चाललं होतं. अक्षता पडल्या. वाजंत्री झाली… नवरीच्या पाठवणीची वेळ झाली… आणि काय झालं कुणास ठाऊक… अचानक नवरी मुलगी खरंच मोठ्याने रडायला लागली. मग त्यांच्यातल्या एकीने तिला विचारलं,
“अगं, काय झालं इतक्‍या मोठ्याने रडायला? आपण खेळतोय ना?‘
ती नवरी हुंदके देत देत म्हणते, “”टीव्हीमध्ये कसं, नवरी जाताना “बाबा‘ म्हणत मागे पळत येऊन रडत बाबांच्या कुशीत शिरून रडते. मला बाबा नाहीत. मग मी कुणाकडे पळत जाऊ?‘‘
.

..किती बाळबोध प्रश्‍न होता! डोळ्यांत टचकन पाणी आलं… मी खाली गेले. काय झालं विचारलं. तेव्हा मुलांकडून कळलं, की तिचे बाबा गेल्याच वर्षी देवाघरी गेले होते… कशीबशी तिची समजूत काढली आणि दुसऱ्या खेळात त्यांना गुंतवून दिलं…
पण विषय डोक्‍यातून जात नव्हता. जिथे तिथे “तो‘ असतो… त्याचं मुकं अस्तित्व असतं… तो आपल्या आयुष्यात प्रत्यक्षात तर असतोच; पण आपला कोणता खेळही “बाबा‘शिवाय पूर्ण होत नाही.

बाबा कधी आपला अभ्यास घेत नसेल; पण अभ्यासासाठी लागणारं सारं साहित्य तो देतो… झोपताना आपण कधी त्याच्या कुशीत झोपत नसू; पण शेजारी “बाबा‘ आहे म्हणून, त्या कुशीत निर्धास्त नक्कीच आपण झोपू… “बाबा‘ आपल्याला कधी जेवायला घशात नक्कीच घास उतरवत नसेल… संध्याकाळी उशीर झाला म्हणून आई वाट बघत बसेल; पण अजून कुठे थांबलोय, हे पाहायला बाबा अपरात्रीही घराबाहेर पडेल… जन्म देतानाच्या आईपणाच्या वेदना तो साहत नसेल; पण आपण आपल्या बाळाला जन्म देऊन आई-बाप होऊपर्यंतच्या सर्व झळा तो आपल्या नकळत झेलत असेल…
आणि एखाद्या मुलीसाठी तर तिचा बाबा म्हणजे तिचा खट्याळ मित्र असतो, गडगडणारा ढग असतो, बरसणारा पाऊस असतो… आणि कधी तर दरडावणारा बाप असतो…

बाबाचं बोट म्हणजे मुलासाठी लहानपणीची काठी असते… कधी उगारणारी पट्टी असते… मनात काळजीची विटी असते आणि ती कोलण्यासाठीच नजरेत रागाची मिठी असते… कधी उगारणारा, कधी थरथरणारा हा हातच आपला गरम तूप-भात असतो… कधी पोळतो; पण त्याची नेमकी चव नाही सांगता येत… कारण बापच तो… तो असाच असतो…!!

(दै. सकाळ – शुक्रवार, 13 जून 2014)

स्वत:विषयी काय सांगाल?

या प्रश्नाचं खरं खरं उत्तर ज्याला देता येतं, त्यालाच उत्तम करिअर संधी आहे, असं समजा!
———————————————————–

स्वत:विषयी काय सांगाल, हे जर आपण एखाद्याला विचारलं तर त्या व्यक्तीला खूप विचार करावा लागतो. पण तेच दुसर्‍याबद्दलची मतं विचारा, भरपूर माहिती असते. भरपूर बोलता येतं.
नोकरी मिळण्याचा, जॉब इंटरव्ह्यूचा, स्वत:बद्दलच्या माहितीचा अथवा दुसर्‍याबद्दल असणार्‍या मतांचा काय संबंध, असा प्रश्न तुम्ही नक्की विचारू शकता, पण तो संबंध आहे. आणि खूप मोठा आहे. तुमच्या यशाचा पाया हा या स्वत:विषयी असणार्‍या माहितीवर अवलंबून असतो. यालाच इंग्रजीमध्ये आपण सेल्फ अवेअरनेस असं म्हणतो.

आपण स्वत:ला खरंच ओळखतो हा प्रश्नच आहे. बरेचदा इंटरव्ह्युमध्ये विचारतात, स्वत:विषयी काही सांगा. अनेकांना, नावापलीकडे काहीच सांगता येत नाही. कारण साधं ईमेल लिहिण्यापासून तर बायोडेटामध्ये आपण स्वत:विषयी काय लिहितो इथपर्यंतची ओळख आपण बर्‍याचदा दुसर्‍याकडून उधार घेतलेली असते. त्यामुळे स्वत:विषयी काही सांगता येत नाही, इकडून तिकडून शब्द आणावे लागतात.

एका कॉलेजात कॅम्पसमध्ये सिलेक्शन करताना शंभर-दीडशे मुलांनी दिलेल्या बायोडेटांवर ‘ऑबजेक्टिव्ह’ म्हणून जे लिहिले होते ते जवळपास ९0 टक्के मुलांचे सारखेच होते. आता हे खरंच शक्य आहे का? आपल्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणे आणि आपण जे शिकलो, त्याप्रमाणे जर आपलं करिअर आपण करत असू तर प्रत्येकाचे ऑबजेक्टिव्ह अर्थात करिअरचे ध्येय एकसारखेच कसे असू शकेल? पण ते होतं कारण सगळ्यांचं कॉपी/पेस्ट.

आपल्या बर्‍याचशा नोकरीच्या संधी या कॉपी/पेस्टमुळे आणि स्वत:विषयी काहीच न सांगता आल्यामुळे आपल्या हातातून निघून जातात.
पण हे मुलांच्या लक्षातच येत नाही. ते कसाबसा बायोडाटा लिहितात, तेच ते शब्द, ज्यातून त्या विद्यार्थ्याच्या क्षमतांविषयी, त्याच्या ध्येयाविषयी काहीच कळत नाही.
त्यात बर्‍याचदा विद्यार्थ्यांचा दृष्टिकोन हा शॉर्टटर्म असतो. जेव्हा कंपनी एखाद्या उमेदवाराला निवडते तेव्हा ती अर्जंट जॉब देत नसते, त्या उमेदवाराला एक करिअर म्हणून एक संधी-पर्याय देत असते. आणि विद्यार्थ्यांचा/उमेदवारांचा दृष्टिकोन फक्त जॉब . मिळवणं एवढाच असेल तर त्याच्याऐवजी लॉँग टर्म विचार करणार्‍या उमेदवाराला अर्थात करिअरचा विचार करणार्‍या उमेदवाराला कंपनी जास्त पसंती देते.
पण करिअर करायचं म्हणजे काय हे समजून घ्यायचं असेल तर प्रथम स्वत:ला समजून घेणं आवश्यक आहे.

मी एखाद्या तरुणाला मुलाखतीमध्ये त्याच्या स्ट्रेंथ्स काय आहेत हे विचारतो तेव्हा तो काही तरी टिपीकल उत्तरं देतो. पण या गोष्टी तुझी स्ट्रेंथ आहे असं का वाटतं या प्रश्नावर त्यांना काहीच उत्तर देता येत नाही. कारण, स्वत:विषयी काही माहितीच नसते.
चांगलं कम्युनिकेशन स्किल ही माझी स्ट्रेंथ आहे, लीडरशिप ही माझी स्ट्रेंथ असं जेव्हा उमेदवार सांगतो तेव्हा ती स्ट्रेंथ त्याला जस्टीफाय करावी लागते. तेच अनेकांना जमत नाही.
अनेकांना हमखास विचारलं जातं, स्वत:त काय सुधारणा करायला आवडेल? बरेच जण तर गप्पच होतात, ट्रान्समध्ये जातात. कारण त्यांनी याचा कधी विचारच केलेला नसतो. मग मी इमोशनल आहे, मी मनाला फार लावून घेतो किंवा मी कोणत्याही कामाला नाही म्हणत नाही. (फिअर टू से नो) यासारखी छापील उत्तरं दिली जातात.

तसं पाहता जगातील शंभर टक्के लोक इमोशनलच असतात. हिटलरसुद्धा इमोशनलच होता. इमोशनल असणं हा काही वीकनेस असू शकत नाही. पण हे समजूनच न घेता काहीबाही सांगून टाकलं जातं.
म्हणून सर्वप्रथम एखाद्या जॉबसाठी अप्लाय करण्याच्या आधी स्वत:बद्दल विचार करणे, स्वत:ला समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
.खुद के गिरेबान मे देखना भी सिखो दोस्तो!

विनोद बिडवाईक, दै. सकाळ

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

लाईफ

वाचा एकदा खूप मस्त आहे थोडा वेळ लागेल पण नक्कीच आवडेल तुम्हाला….

flowers-165a

एखादा छान ड्रेस आवडतो आपल्याला.
दुकानात असलेल्या कपड्यांच्या गर्दीत तो साधा वाटतो, पण तरीही आवडतो.
काहीतरी दुसरे घेऊन बाहेर पडतो आपण.
परतताना मनात विचार येतो
‘तो ड्रेस घ्यायला हवा होता”

सिग्नलला गाडी थांबते,
चिमुरडी काच ठोठावते.
गोड हसते, पण भिक मागत आहे
हे लक्षात घेऊन त्या हसण्याकडे फार लक्ष देत नाही आपण.
२-३ रुपये द्यावे असे मनात येते.
रेंगाळत सुटे शोधता शोधता ‘देऊ का नको’ हा धावा मनात सुरू असतो.
तेवढ्यात सिग्नल सुटतो,
गाडी पुढे घ्यायची वेळ येते.
थोडे पुढे गेल्यावर मन म्हणते,
‘सुटे होते समोर, द्यायला हवे होते त्या चिमुरडीला’

जेवणाच्या सुट्टीत ऑफिसातला मित्र त्याच्या घरातला त्रास फार विश्वासाने सांगतो,
त्याच्या डोळ्यात व्यथांचे ढग दाटलेले दिसतात.
वाईट वाटते खूप, नशीब आपण त्या परिस्थितीत नाही असेही मनोमनी पुटपुटून आपण मोकळे होतो.
‘काही मदत हवी का?’ असे विचारायचे असूनही आपण गप्प राहतो.”
जेवणाची सुट्टी संपते.
तो त्याच्या आणि आपण आपल्या कामाला लागतो.
क्षणभर स्वत:वर राग येतो, ‘मदत तर विचारली नाही’
निदान खांद्यावर सहानुभूतीचा हात तरी ठेवायला हवा होता मी!’

असेच होते नेहमी,
छोट्या छोट्या गोष्टी राहून जातात.
खरं तर या छोट्या गोष्टीच जगण्याचे कारण असतात.

गेलेले क्षण परत येत नाहीत,
राहतो तो ‘खेद’, करता येण्यासारख्या गोष्टी न केल्याचा.

जगण्याची साधने जमवताना जगणेच राहून जात नाहीये ना ते ‘चेक’ करा.
“आनंद झाला तर हसा, वाईट वाटले तर डोळ्यांना बांध घालू नका”

चांगल्या गोष्टीची दाद द्या,
आवडले नाही तर सांगा,
घुसमटू नका.”

त्या त्या क्षणी जे योग्य वाटते ते करा.
नंतर त्यावर विचार करून काहीच साध्य नाही.

आयुष्यातल्या छोट्या गोष्टींना महत्त्व द्या,
त्या छोट्या क्षणांना जीवनाच्या धाग्यात गुंफणे म्हणजेच जगणे.”

आवडलेल्या गाण्यावर मान नाही डुलली तर ‘लाईफ’ कसले?
आपल्यांच्या दु:खात डोळे नाही भरले तर ‘लाईफ’ कसले?
मित्रांच्या फालतू विनोदांवर पोट दुखेस्तोवर हसलो नाही तर ‘लाईफ’ कसले?
आनंदात आनंद आणि दु:खात दु:ख नाही जाणवले तर ‘लाईफ’ कसले?

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

I, मी आणि Myself…

stress-office[1]

माझा मूड, माझी आवड, माझ्या फिलिंग्ज, मला आत्ता काय वाटतं, माझ्या डोक्यात काय किडे झालेत, मला कशाचा त्रास होतोय.

एकदा एका साधूकडे एक तरुण मुलगा जातो. म्हणतो गुरुजी, मला एखादं साधं सोपं व्रत द्या, असं व्रत जे केल्यानं माझं पटकन कुणाशी भांडणच होणार नाही. साधू म्हणतात, सोपंय. बोलताना कुठल्याच वाक्यात ‘मी’ असा उल्लेख करायचा नाही. मी नाही, माझं नाही, माझ्यामुळे नाही, मला काय वाटतं असं काहीही म्हणायचं नाही.
तरुणाला वाटतं, त्यात काय अवघड आहे?
पण एक पूर्ण दिवसही त्याला ‘मी-माय -मायसेल्फ’हा उल्लेख टाळता येत नाही. त्यात हा तरुण आजच्या फेसबुकी जमान्यातला, जिथे स्वत:ची आरती आणि दुसर्‍याची नालस्ती यापलीकडे दुसरं काही बोलणंच होत नाही. तो तरुण एकाच दिवसात थकतो आणि गुरुजींना विचारतो की,
‘‘ याहून सोपं दुसरं काही नाही का?’’
ते म्हणतात, ‘‘आहे ना, काहीच बोलू नकोस.’’
कल्पना करून पाहा, काहीच न बोलता मौन व्रत धारण करून राहणं जितकं अवघड त्याहून अवघड ‘मी’चा उल्लेख टाळणं. जमेल ?
आपण किती मी-मी म्हणतो.
ज्यात त्यात आपलं एकच, माझं ऐक. मी म्हणतो तेच खरं, मी म्हटलं तसं केलं असतं तर बरं झालं असतं, माझं कुणी ऐकूनच घेत नाही. मला काय वाटतं हे महत्त्वाचं, मला जे पटलं तेच मी केलं.
हा ‘मी-मी’चा जप करणं आपण सोडून देऊ शकू. निदान प्रयत्न तरी करू शकू.
बोलताना किती मी मी म्हणतो आपण, एकदा सहज तपासून पाहूया का.?
माझा मूड, माझी आवड, माझ्या फिलिंग्ज, मला आत्ता काय वाटतं, माझ्या डोक्यात काय किडे झालेत, मला कशाचा त्रास होतोय.
किती तो मीपणा ज्यात त्यात.!
पण आपल्याला जसं वाटतं, तसंच ते इतरांना वाटत असणार.
आपल्या मी मीचा, मीच कसा भारी या अँटिट्यूडचा लोकांना त्रास होत असणार हे आपण लक्षातच घेत नाही.
आणि त्यानं होतं काय, तर आपल्यापाठी लोक आपल्याला हसतात.
म्हणतात, अशा माणसांना स्वत:पलीकडे जगच दिसत नाही.!
क्या बोलते है?
हा ‘मी’पणाचा ताठा सोडून, स्वत:ची आरती करणं सोडून अवतीभोवती जरा स्वच्छ नजरेनं पाहता येईल. जमलंच तर जे आहे ते स्वीकारता येईल.
ज्यात त्यात मी पणाचा टॅग न लावता.?

Grow
अबोले, भांडणं, राग, रुसवे काट्याचे नायटे आणि मनातल्या अढय़ा. बास की आता!

‘‘अगं पण झालं काय? ते तरी सांग. किती वेळ अशी हुप्प करून बसणारेस, तू बोललीच नाहीस तर मला कळणार कसं.?’’
‘‘साधं एवढं पण नाही का समजत तुला? तुझं तू काय ते समज, तुला कळायला हवं.!’’
– हे असे संवाद आपण कितीदा आपापसात ऐकतो. अनुभवतो. राग आला म्हणून रुसून बसतो. अबोले धरतो.
गर्लफ्रेण्ड-बॉयफ्रेण्डशीच कशाला, मित्रांवरही असा दात धरतो. भांडण झालं की कित्येक दिवस तोंडाचे फुगे करून बसतो.
ज्याच्याशी भांडण झालं, त्याचे कितीही फोन आले, तरी आपण नाहीच उचलत. फोन वाजत राहतो आणि आपण नाही म्हणजे नाहीच अँन्सर करत. नाही तर नाही एसएमएसला उत्तर देत.
एरवी कुणी असं वागत असेल तर आपल्याला किती पोरकट वाटतं!
पण वेळ आली की आपणही तसेच वागतो.
मनात अढय़ा धरतो त्या वेगळ्याच, पण फालतू कारणांवरून अबोले धरतो आणि काट्याचा नायटा होईपर्यंत ताणतो.
त्यापेक्षा नवीन वर्षात जुन्या अबोल्यांची, रुसव्यांची सगळी जळमटंच सोडून दिली तर.?
ती ‘चक दे’तली पहिलवान गरम भेजा पंजाबी मुलगी म्हणते ना,
‘‘ए, सॉरी देगी की जेल जाएगी?’’
तसं आपणही म्हणून टाकलं तर, बास आता काय बावळटासारखं भांडायचं नी कट्टी-कट्टी करायचं?
ग्रो अप.!
महत्त्वाच्याच काय पण न महत्त्वाच्या माणसांशीही अकारण धरलेले अबोले, त्यांच्यावरचा राग हे सगळं सोडून दिलं तर?
तेवढंच मन हलकं होऊन जाईल, नको त्यावेळी निगेटिव्ह भावना मनात गर्दी करणार नाहीत.
आपण कोणाशी कितीही चांगलं वागा, लोक कायम आपल्याला हर्टच करतात, असं वाटून स्वत:ची दया येणार नाही.
मस्त वाटेल की, आपल्या बाजूने आपण तर दोस्तीचा हात पुढे केला होता, नाही जमलं तर ना सही. जमलं तर उत्तमच!
मात्र नको ती ओझी मनावर वाहत राहण्यापेक्षा, फुटकळ कारणांवरून आलेला राग सोडून दिलेला बरा.
ज्याला त्याला वाटत बसण्याएवढा आपला राग स्वस्त का आहे.?
काय?

Listen
कुणी एक कमेण्टला की त्यावर दुसरा की तिसरा, कुणी कुणाचं म्हणणं वाचत नाही की समजून घेत नाही, ज्यात त्यात कमेण्टणं मस्टच!

एका लग्नाच्या दुसर्‍या गोष्टीतली ती काकू आठवते..? (आत्ता ’होणार सून’मधल्या श्रीची छोटी आई झालीये तीच ती.)
तर ती बोलता बोलता सहज म्हणायची, ‘लिसन ना.!’
तिलाच कशाला अनेक माणसं स्वत: खूप बोलतात आणि दुसर्‍याला म्हणत राहतात, ऐक ना, ऐक ना.
त्यांचं ऐकून ऐकून इतरांना कंटाळा येतो.
पण ते बोलत राहतात, बोलत राहतात. बोलतच राहतात.
आणि या अशा माणसांत आताशा आपलाही समावेश होतो का?
– तपासून पाहायला हवं.
आणि त्यासाठी किमान एक मिन्टंभर तरी गप्प बसून पाहायला हवं.
आपण आता ऐकूनच घेत नाही कुणाचं काही.कारण ऐकण्यासाठी स्वत: गप्प तर बसायला हवं.समोरच्याला वाटायला तर हवं की, आपण पोटातलं काही मनापासून सांगावं, सांगितलं तर याच्यापर्यंत पोहचेल!
तसं होतच नाही. कारण आपल्याला ऐकण्यापेक्षा सुनावण्यातच हल्ली जास्त रस असतो.
अगदी फेसबुकवरचं वातावरण असतं तसं. कुणी एक कमेण्टला की त्यावर दुसरा की तिसरा, कुणी कुणाचं म्हणणं वाचत नाही की समजून घेत नाही, ज्यात त्यात कमेण्टणं मस्टच. हे सारं लोकलमधल्या बायकांच्या डब्यातल्या वातावरणासारखं.
त्या डब्यातल्या ग्रुप्समध्ये अनेक जणी अशा असतात की, समोरची कुणी बोलत असेल तरी ह्या बोलतात. अनेकदा तर दोघीही बोलतात.कुणीच कुणाचं ऐकूनच घेत नाही.
हे असं होतंय का आपलं, आपण आता कुणाचं काही ऐकूनच घ्यायला तयार नसतो.
अगदी घरात, मित्रमैत्रिणींत, ऑफिसात, कुठंही.
कोण काय म्हणतोय, का म्हणतोय, काय सांगतोय,
हे आपल्यापर्यंत पोहचतच नाही अनेकदा.
कारण आपण बोलतच सुटलेलो आहोत.
हे ऐकूनच न घेता ‘फक्त बोलणं’ सोडून देता येईल.?
येईल का? आपलं बोलणं कमी करून ऐकता?
तसंही म्हणे, आपल्याला कान दोन आणि तोंड एकच आहे.
तेव्हा कानाचा वापर वाढवून पाहायला, ही बोलत राहण्याची सवय सोडून तर द्यायला पाहिजे ना..!

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)