Tag Archives: confidence

आयुष्याचा निर्णय कुणाचा ?

🦋 आयुष्याचा निर्णय कुणाचा ? 🦋

सुप्रसिद्ध लेखक देवदत्त पटनाईक ह्यांचं एक सुंदर पुस्तक ” द गर्ल हू चोज्” रामायणातल्या सीतेच्या भूमिकेला प्रकाशात आणणारं हे तासाभरात वाचून होणारं पुस्तक, परंतु जणूकाही आपल्या सर्वच समस्यांचे उत्तर देऊन जाते.

आपल्या समस्यां काय? आपल्याला जे मिळते ते आपल्याला मान्य नसल्याने होणारा त्रास म्हणजे आपल्या सर्व समस्यांचे मूळ. जीवन हे एक चक्रात सुरु असते. कधी चांगले तर कधी वाईट प्रसंग येत असतात. जे वाईट भासते ते व्हायलाच नको अशी आपली धारणा असल्याने त्याचा आपल्याला त्रास होतो. पण जास्त त्रास होतो जेव्हा आपण जे आपल्याला नकोसं असतं त्याचा दोष दुसऱ्या कुणाला तरी देत असतो.

आपला समज असा आहे की ” *मी स्वतःसाठी वाईट कसे निवडणार”?* त्यामुळे जे होत आहे त्याला दुसरे कुणीतरी, किंवा नशीब आणि देव तरी कारणीभूत आहे. आणि असा विचार करून आपण जास्तच दु:खी होतो.

रामायणात सीतेच्या परिस्थितीला आणि भोगाला रावण आणि रामालासुद्द्धा कुठे ना कुठे कारणीभूत ठरवले जाते. पण खरंच तसे होते का?

पटनाईकांनी सीतेने केलेले पाच निर्णय संपूर्ण रामायणाला आणि सीतेच्या भोगाला कसे कारणीभूत ठरले ते आपल्या समोर ठेवले आहे.

ते पाच निर्णय असे :

१. रामाला वनवास ठोठावला गेल्यावर सीतेने त्याच्यासोबत वनवासात जायचा निर्णय स्वतः घेतला.

२. लक्ष्मणाने निक्षून सांगितले असतांनाही तिने रावणाला भिक्षा द्यायला लक्ष्मणरेषा ओलांडण्याचा निर्णय घेतला.

३. जेव्हा हनुमानाने सीतेला लंकेतून चलण्याचा आग्रह केला तेव्हा सीतेने निर्णय घेतला की रामाने तिथे येऊन रावणाचा पराभव करून तिला नेल्याशिवाय ती अयोध्येला परतणार नाही.

४. रावणाला हरवल्यावर रामाने सीतेला सांगितले की त्याने आयोध्येची आणि कुळाची मर्यादा राखली, आता सीता तू कुठेही जायला मोकळी आहे. त्यावेळी सीतेने रामासोबत जायचा निर्णय घेतला आणि त्यासाठी अग्निपरीक्षा देण्याचाही निर्णय घेतला.

५. सरते शेवटी जेव्हा लव- कुश भेटल्यावर आणि जनमानसाने कौल दिल्यावर रामाने सीतेला अयोध्येला परत चलण्याची विनंती केली, त्यावेळी सीतेने भूमीत परत जाण्याचा निर्णय घेतला.

ह्या सर्व निर्णयामागचे कारणं कुठलीही असोत, पण अधिकांश वेळी सीतेला निर्णय घेण्याचा अधिकार होता.

त्याचप्रमाणे आपल्या आयुष्यात होत असलेल्या अधिकांश घटनाक्रमांमध्ये आम्हाला निर्णय घेण्याची संधी मिळते. त्या वेळी आपण कुठला निर्णय घेतो हे आयुष्यातल्या पुढच्या घटनांना कारणीभूत ठरते.

तुमची पत्नी तुम्हाला हवं तशी वागत नाही? पण लग्न करताना तुम्ही तिची निवड केली होती… कुठल्या कारणाने ? ती सुंदर दिसते ? शिकलेली आहे ? पैसा कमावते ? व्यवस्थित रहाते ? स्मार्ट आहे ? स्टाइलिश आहे ? ती तुम्हाला आवडली होती, पण त्यावेळी तिने तुमच्या इच्छेप्रमाणेच वागायला हवं अशी अट तुम्ही ठेवली होती का ?

तुम्हाला नोकरीत हवा तेवढा पैसा मिळत नाही. पण ज्यावेळी शाळेत आणि कॉलेजला अभ्यासात मेहनत करायची वेळ होती त्यावेळी तुम्ही पूर्ण मेहनत करायचा निर्णय घेतला होता का? की त्यावेळी दोस्तांसोबत वेळ घालवायचा निर्णय तुम्ही घेतला होता? नोकरीत बढतीसाठी नवनवीन शिकायची आवश्यकता असते हे माहीत असतांना तुम्ही मेहनत घेतली की दिवसभर काम करून थकून जातो म्हणून सोडून दिलं ?

आणि ब्लड प्रेशर वाढणे चांगले नाही, डायबिटीसमुळे डोळे आणि किडनी खराब होतात, सिगरेटी आणि तंबाखू सेवनाने आजार होतात इत्यादींची संपूर्ण जाणीव असतांना तुम्ही शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ्याची काळजी घेण्याचा निर्णय घेता का… ?

आपलं आयुष्य कसं असावं हा निर्णय घेण्याचा अधिकार प्रत्येकाला असतो. जे विद्यार्थी आई वडिलांनी पसंतीचं करीयर करू दिलं नाही म्हणून आपल्या अपयशाचे खापर त्यांच्यावर फोडतात. तसंच घरच्यांचा विरोध असतांनाही व्यसनं करतात, आपल्याच पसंतीचा जोडीदार आणतात. ह्यावरून एक गोष्ट स्पष्ट आहे की, *आपल्याला जेथे सोईस्कर असते तिथे आपण आपले निर्णय घेतो आणि इतर ठिकाणी आपल्या त्रासाचा किंवा अपयशाचा दोष दुसऱ्यांना देतो.*

रामायणाच्या ह्या वेगळ्या पैलूला आपल्या घरात जरूर जागा द्या. त्रास असतांना देखील आयुष्यातली संतुष्टी वाढेल आणि मुलांनाही जीवनाचा एक आवश्यक पहेलू देता येईल. 🦋🍁🦋

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी, WhatsApp Group)

सक्सेस – बेस्ट ऑफ़ नेपोलियन

नेपोलिअन हिल (ऑक्टोबर २६, इ.स.१८८३ – नोव्हेंबर ८, इ.स.१९७०) एक प्रसिद्ध अमेरीकन लेखक. थिंक अँड ग्रो रीच ह्या जगातील सर्वाधीक खपाच्या पुस्तकाचे मुळ लेखक. स्वयं-प्रेरणा,व्यक्तिमत्व विकास,स्वयं-सेवा व अर्थशास्त्र ह्या विषयांवर लिखाण आणि त्या विषयांचे प्रणेते.

सक्सेस – बेस्ट ऑफ़ नेपोलियन हिल या पुस्तकातील काही निवडक महत्वाची यशाचे तत्व पुढे देत आहे.

image

1. दोन किंवा अधिक मने सुसंवादी पद्धतीने एका निच्छित हेतुपुर्तिसाठी संयुक्तपने कार्य करतात, त्या संयुक्त मनाला मास्टर माइंड म्हणतात.

2. यशाची सुरवात तीव्र इच्छेतुन होते.
शक्तिप्रेरके:
• आत्मरक्षनाची तीव्र निकड
• लैंगिक संबंधा विषयी तीव्र आसस्क्ति
• पैसा मिळव्ण्याची तीव्र इच्छा
• पुनर्जन्माची तीव्र आसक्ति
• शक्ति ताकद प्रसिद्धि
• प्रेम
• बदला ( अविकसित मनाचा एक गुण)
• अहं पणा कड़े जाण्याची इच्छा
या आठ प्रेरक उत्तेजना बल विक्रय कला साठी सुद्धा उपयोगी ठरतात जर मोठ यश मिळवायच असेल तर मनामधे अत्यंत प्रबल अशा प्रेरणेचे बीजारोपण करा

3. एक निच्छित घ्येय पाहिजे, तुम्हाला काय पाहिजे यांच नुसत ज्ञान जरी माणसाला झाल, तरी तो एक नवमान्शा इतका यशस्वी झालेलाच आहे अस म्हणायला काहीच हरकत नाही.

4. यशस्वी होण्यासाठी स्वतावर आत्मविश्वास असायला हवा. स्वतातल्या गुण दोषाची यादी करा त्यापैकी उपयोगी आणि सशक्त असे गुण निवडून एक निच्छित आराखडा बनवा.

5. टिकेची, अनारोग्याची, गरिबिची,वार्धक्याची, मत्सराची आणि मृत्यूची भीती या 6 भीतिवर विजय मिळवा म्हणजे आत्मविश्वास वाढेल आणी यशस्वी व्हाल.

6. तुमची मिळकत किती आहे हे फारस महत्वाच नाही. तुम्ही यातला किती भाग कसा बचत करता हे महत्त्वाच आहे.
7. तत्पर , ठाम आणि योग्य निर्णय घेण्याचे नेतृत्व आणि पुढाकार असावा. गप्पा नको , कृति हवी

8. माणसाच्या मनामधुन निघालेले अत्यंत फायदेशीर उत्पादन म्हणजे नवकल्पना आणि त्यांची निर्मिती कल्पनाशक्ति मधून होते. तसेच हे उत्पादन विकण्यासाठी उत्कृष्ट विक्रीकला आवश्यक असते.

9. जी माणसे आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात काम करतात ती माणसे यशस्वी व्हायला फारसा वेळ लागत नाही. त्यात त्याना कमालीचा उत्साह मिळत असतो. मनाला संगीत तसेच वर सांगितलेले शक्ति प्रेरके सुद्धा उत्साह प्रदान करतात.

10. आपल्या भावनांवर नियंत्रण स्व – नियन्त्रण असावे मुख्य करून रागावर.
11. नेहमी मिळणार्या मोबद्ल्यापेक्षा जास्त सेवा देण्याची सवय ठेवावी.

12. प्रसन्न व्यक्तिमत्व असावे ज्याचे मुख्य घटक पुढील: हस्तांदोलन , देहबोली, कपड्यांची निवड, आवाज त्याची पट्टी, दर्जा, मृदुता, समतोल, निस्वार्थीपणा, हावभाव, ठाम छाप पाडणारे विचार, उत्साह, प्रामाणिकपणा, चुम्बकत्व, शब्दांची निवड, उद्दिष्टान्साठी कळकळ आणि उत्साह..

13. एखादी वस्तुस्तिथि लक्षात आली की तीच दोन वर्गामधे वर्गीकरण कराव, आयुष्याचा ध्येय प्रत्यक्षात आणण्यास महत्त्वाची आणि बिन महत्त्वाची किंवा सम्बंधित नसलेली वस्तुस्थिति.

14. आपले कार्य फक्त मन लावून करा त्यामधे आपल्या ह्रदयाची आणि आत्म्याची देखील उर्जा केन्द्रीभूत करा. एकाग्रतेने निच्छित उद्देश डोळ्यासमोर ठेवून ते कार्य तडीस न्या!

15. आपल्या क्ष्रेत्रात अमाप यश मिळवायच असेल तर आपल्यासोबत काम करनार्यांच सहकार्य मिळन तसेच इतर कंपन्यांच सहकार फार अत्यावश्यक असत.

16. इतरांवर वाईट परिणाम होइल अशा कुठल्याही कामात सहभागी होवू नये.

17. जी विधाने सत्य नाहित असा विश्वास आहे ती कधीच बोलू नये.

18. जास्तीत जास्त माणसांच्या भल्यासाथी जी सेवा देता येइल तीच सेवा देण्याचा कळकळीने प्रयत्न करावा.

19. पैशापेक्षा माणसाना जास्त महत्त्व द्याव.

20. ज्यांच्यावर आपण कृपा केली नाही त्यांच्याकडून कृपेची अपेक्षा पण ठेवू नये.

21. हक्क असल्याशिवाय मागु नये.

22. अत्यंत शुल्लक कारणासाठी वाद घालू नये.

23. फुकटचा सल्ला देवू नये.

24. लोकांकडून काम करून घेण्यासाठी खुशामत करू नये.

25. अपयश किंवा संकटा पासून दूर न पळता अनुभवाने त्याचा हिशोब पूर्णपने चुकता करूँन यश गाठावे.

26. सहनशीलता अंगी बाळगावी.

27. समान गोष्टी परस्परांना आकर्षित करतात..तुम्ही जे पेराल तेच उगवते.

28. आरोग्यदायी आहार, योग्य व्यायाम , उपवास, डायटिंग करावे.

29. नशिबाला दोष देवू नये, परिस्थिति गेली खड्यात मी मला हवी तशी परिस्थिति निर्माण करू शकतो असा विश्वास असावा.

30. मानवाला मिळनारे यश हे केवळ मनाची अवस्था आहे, तुम्हाला हव आहे ते प्रथम तुमचे विचार तुमच्याकडे खेचून आणतात.

31. एखाद्याच्या मनात एका चांगल्या विचाराचे बी पेरने हे त्याचे उनेदुने काढणारे भरपूर लोक असतात त्यांच्या तुलनेने कितीतरी मोठे कार्य आहे.

(साभार – मन माझे /लेखक /कवी)

स्वत:विषयी काय सांगाल?

या प्रश्नाचं खरं खरं उत्तर ज्याला देता येतं, त्यालाच उत्तम करिअर संधी आहे, असं समजा!
———————————————————–

स्वत:विषयी काय सांगाल, हे जर आपण एखाद्याला विचारलं तर त्या व्यक्तीला खूप विचार करावा लागतो. पण तेच दुसर्‍याबद्दलची मतं विचारा, भरपूर माहिती असते. भरपूर बोलता येतं.
नोकरी मिळण्याचा, जॉब इंटरव्ह्यूचा, स्वत:बद्दलच्या माहितीचा अथवा दुसर्‍याबद्दल असणार्‍या मतांचा काय संबंध, असा प्रश्न तुम्ही नक्की विचारू शकता, पण तो संबंध आहे. आणि खूप मोठा आहे. तुमच्या यशाचा पाया हा या स्वत:विषयी असणार्‍या माहितीवर अवलंबून असतो. यालाच इंग्रजीमध्ये आपण सेल्फ अवेअरनेस असं म्हणतो.

आपण स्वत:ला खरंच ओळखतो हा प्रश्नच आहे. बरेचदा इंटरव्ह्युमध्ये विचारतात, स्वत:विषयी काही सांगा. अनेकांना, नावापलीकडे काहीच सांगता येत नाही. कारण साधं ईमेल लिहिण्यापासून तर बायोडेटामध्ये आपण स्वत:विषयी काय लिहितो इथपर्यंतची ओळख आपण बर्‍याचदा दुसर्‍याकडून उधार घेतलेली असते. त्यामुळे स्वत:विषयी काही सांगता येत नाही, इकडून तिकडून शब्द आणावे लागतात.

एका कॉलेजात कॅम्पसमध्ये सिलेक्शन करताना शंभर-दीडशे मुलांनी दिलेल्या बायोडेटांवर ‘ऑबजेक्टिव्ह’ म्हणून जे लिहिले होते ते जवळपास ९0 टक्के मुलांचे सारखेच होते. आता हे खरंच शक्य आहे का? आपल्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणे आणि आपण जे शिकलो, त्याप्रमाणे जर आपलं करिअर आपण करत असू तर प्रत्येकाचे ऑबजेक्टिव्ह अर्थात करिअरचे ध्येय एकसारखेच कसे असू शकेल? पण ते होतं कारण सगळ्यांचं कॉपी/पेस्ट.

आपल्या बर्‍याचशा नोकरीच्या संधी या कॉपी/पेस्टमुळे आणि स्वत:विषयी काहीच न सांगता आल्यामुळे आपल्या हातातून निघून जातात.
पण हे मुलांच्या लक्षातच येत नाही. ते कसाबसा बायोडाटा लिहितात, तेच ते शब्द, ज्यातून त्या विद्यार्थ्याच्या क्षमतांविषयी, त्याच्या ध्येयाविषयी काहीच कळत नाही.
त्यात बर्‍याचदा विद्यार्थ्यांचा दृष्टिकोन हा शॉर्टटर्म असतो. जेव्हा कंपनी एखाद्या उमेदवाराला निवडते तेव्हा ती अर्जंट जॉब देत नसते, त्या उमेदवाराला एक करिअर म्हणून एक संधी-पर्याय देत असते. आणि विद्यार्थ्यांचा/उमेदवारांचा दृष्टिकोन फक्त जॉब . मिळवणं एवढाच असेल तर त्याच्याऐवजी लॉँग टर्म विचार करणार्‍या उमेदवाराला अर्थात करिअरचा विचार करणार्‍या उमेदवाराला कंपनी जास्त पसंती देते.
पण करिअर करायचं म्हणजे काय हे समजून घ्यायचं असेल तर प्रथम स्वत:ला समजून घेणं आवश्यक आहे.

मी एखाद्या तरुणाला मुलाखतीमध्ये त्याच्या स्ट्रेंथ्स काय आहेत हे विचारतो तेव्हा तो काही तरी टिपीकल उत्तरं देतो. पण या गोष्टी तुझी स्ट्रेंथ आहे असं का वाटतं या प्रश्नावर त्यांना काहीच उत्तर देता येत नाही. कारण, स्वत:विषयी काही माहितीच नसते.
चांगलं कम्युनिकेशन स्किल ही माझी स्ट्रेंथ आहे, लीडरशिप ही माझी स्ट्रेंथ असं जेव्हा उमेदवार सांगतो तेव्हा ती स्ट्रेंथ त्याला जस्टीफाय करावी लागते. तेच अनेकांना जमत नाही.
अनेकांना हमखास विचारलं जातं, स्वत:त काय सुधारणा करायला आवडेल? बरेच जण तर गप्पच होतात, ट्रान्समध्ये जातात. कारण त्यांनी याचा कधी विचारच केलेला नसतो. मग मी इमोशनल आहे, मी मनाला फार लावून घेतो किंवा मी कोणत्याही कामाला नाही म्हणत नाही. (फिअर टू से नो) यासारखी छापील उत्तरं दिली जातात.

तसं पाहता जगातील शंभर टक्के लोक इमोशनलच असतात. हिटलरसुद्धा इमोशनलच होता. इमोशनल असणं हा काही वीकनेस असू शकत नाही. पण हे समजूनच न घेता काहीबाही सांगून टाकलं जातं.
म्हणून सर्वप्रथम एखाद्या जॉबसाठी अप्लाय करण्याच्या आधी स्वत:बद्दल विचार करणे, स्वत:ला समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
.खुद के गिरेबान मे देखना भी सिखो दोस्तो!

विनोद बिडवाईक, दै. सकाळ

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)