Tag Archives: marathi status

सुंदर सुविचार…

हृदयाला स्पर्श करणारी सुंदर विचाराची सुंदर सुविचार ..

★ ज्याच्या जवळ सुंदर विचार असतात तो कधीही एकटा नसतो….
★ मोती बनून शिंपल्यात राहण्यापेक्षा दवबिंदू होऊन चातकाची तहान भागविणे जास्त श्रेष्ठ….
★ मृत्यूला सांगाव., ये कुठल्याही रुपाने ये.. , पण जगण्यासारखं काहीतरी जोपर्यंत माझ्याकडे आह., तोपर्यंत तुला या दाराबाहेर थांबावं लागेल….
★ भुतकाळ आपल्याला आठवणींचा आनंद देतो., भविष्यकाळ आपल्याला स्वप्नांचा आनंद देतो.. , पण आयुष्याचा आनंद फ़क्त वर्तमानकाळच देतो…..
★ वेदनेतूनच महाकाव्य निर्माण होते….
★ गुलाबाला काटे असतात.. , असे म्हणून रडत बसण्यापेक्षा काट्यांना गुलाब असतो., असे म्हणत हसणे उतम….
★ बचत म्हणजे काय आणि ती कशी करावी हे मधमाश्यांकडून शिकावं….
★ जीवनाचा अर्थ विचारायचा असेल तर तो आकाशाला विचारा….
★ हे देवा., माझा तिरस्कार करणाऱ्या लोकांना दिर्घायुष्य लाभू दे., आणि आयुष्यभर माझे यश पाहून जळत राहू दे…. 
★ तिच्या डोळ्यांत पाहिले तेव्हा समजले प्रेम कशाला म्हणतात.. , आणि ती सोडून गेली तेव्हा समजले खरं प्रेम कशाला म्हणतात….
★ प्रेम म्हणजे., समजली तर भावना., केली तर मस्करी., मांडला तर खेळ., ठेवला तर विश्वास., घेतला तर श्वास., रचला तर संसार.. , आणि निभावलं तर जीवन….
★ जे तुम्हाला टाळतात त्यांच्यापासून दूर राहिलेले चांगले.. , कारण., “समूहामध्ये एकटं चालण्यापेक्षा., आपण एकटच चाललेलं कधीही उत्तम”….
★ आयुष्य जगण्यासाठी नुसते विचार असुन चालत नाही., सुविचार पण असावे लागतात.. , आपण कसे दिसतो., ह्यापेक्षा कसे असतो याला अधिक महत्त्व आहे….
★ गरूडइतके उडता येत नाही म्हणून चिमणी कधी उडण्याचे सोडत नाही.. , अहंकार विरहीत लहान सेवाही मोठीच असते….
★ तुम्हाला जर मित्र हवे असतील,  तर आधी तुम्ही दुसऱ्याचे मित्र बना.. , चांगले काम करायचे मनात आले की ते लगेच करून टाका….
★ केवड्याला फळ येत नाही पण त्याच्या सुगंधाने तो अवघ्या जगाला मोहवून टाकतो…
★ तुम्ही कायम सदैव खुश राहा आणि आनंदात जगा…
★ वाटेवरून चालताना वाटेसारख वागावं लागतं.. , आपण कितीही सरळ असलो तरी वळणावरून वळवाच लागतं…
★ ज्यांच्यामुळे मला आयुष्यात त्रास झाला अशा सगळ्यांचा मी ऋणी आहे.. , कारण त्यांच्यामुळेच मला कसं वागायचं नाही हे चांगलेच कळलेय….
★ “चांगली वस्तु”., “चांगली व्यक्ती”., “चांगले दिवस”.. , यांची किंमत “वेळ निघून गेल्यावर समजते”..
★ आशा सोडायची नसते., निराश कधी व्हायचं नसतं.. . अमृत मिळत नाही.. , म्हणून विष कधी प्यायचं नसतं….
★ जर तुमचे डोळे चांगले असतील तर तुम्ही ह्या जगाच्या प्रेमात पडाल.. , पण जर तुमची जीभ गोड असेल तर., हे संपुर्ण जग तुमच्या प्रेमात पडेल….
★ “चांगली वस्तु”., “चांगली माणसे”., “चांगले दिवस आले की माणसाने “जुने दिवस विसरू नयेत”…. 
★ पाणी धावतं., म्हणून त्याला मार्ग सापडतो.. . त्याप्रमाणे., जो प्रयत्न करतो त्याला यशाची., सुखाची., आनंदाची वाट सापडते….
★ नात्याची सुंदरता एकमेकांच्या चुका स्वीकारण्यात आहे.. , कारण एकही दोष नसलेल्या माणसाचा शोध घेत बसलात., तर आयुष्यभर एकटे राहाल….
★ जगातील सर्वात मोठी वेदना म्हणजे आठवण.. , कारण ही विसरता येत नाही., अन त्या व्यक्तीला परत ही देता येत नाही….
★ आपल्या आयुष्यात कोण येणार हे वेळ ठरवते.. , परंतु आपल्या आयुष्यात कोण यायला पाहिजे हे मन ठरवते.. , पण आपल्या आयुष्यात कोण टिकून राहणार हे मात्र आपला “स्वभावाच” ठरवतो…. 

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

मराठी टेक्नॉलॉजी जगत : वसंत पुरुषोत्तम काळे विचार

मागील काही दिवसापूर्वी वपु चाहत्यांसाठी एक आनंदाची बातमी मिळाली. वपुंच्या विचारांवर आधारित नवीन, अत्याधुनिक आणि मोफत Android अप्लिकेशन Google Play वर सादर झाले.

त्यांच्या या स्तुत्य उपक्रमाबद्द्ल आम्ही अधिक जाणून घेतले असता त्यांनी अप्लिकेशनची ठळक वैशिष्ठे विषद केली,

यापैकी काही,
★ अत्याधुनिक आणि मुद्देसूद बांधणी
★ ५०० हून अधिक, दर्जेदार विचार
★ वपुंचे विचार आणि पुस्तके/कादंबरी यांचे योग्य आणि सोपे वर्गीकरण
★ प्रत्येक दिवशी नवीन विचार.. अन तोही आपण निश्चित केलेल्या वेळी!
★ डाऊनलोड करा तुमच्या आवडत्या विचारांचे छायाचित्र
★ वाचा वपुंच्या प्रत्येक पुस्तकाचा सारांश तसेच तुम्हाला हवे त्या पुस्तकामधील विचार वाचणे आता अगदी सोपे..
★ अँपमधील विचारांमध्ये दुरुस्ती तसेच नवीन विचार सुचवण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा
★ तुमच्या आवडत्या विचारांसाठी स्वतंत्र विभाग
★ शेअर करा वपुंचे विचार WhatsApp, Facebook आणि इतर सोशल मिडिया वर…
★ अजून बरेच काही..

पुढे बोलताना ते म्हणाले, “अँपमध्ये असणारे प्रत्येक विचार हे व.पु. काळेंच्या लेखणीतुन आलेले आहेत. इंटरनेट, सोशल मिडिया, वर्तमानपत्रे तसेच प्रसंगी पुस्तके/कादंबरी समोर ठेवुन त्यातले निवडक आणि दर्जेदार विचार आम्ही संकलित केलेले आहे. त्यांच्या मूळ लिखाणात कुठल्याही प्रकारचा बदल होणार नाही यांची काळजी आम्ही घेत आहोत.”

वपु अर्थात वसंत पुरुषोत्तम काळे यांच्या बद्दल थोडक्या शब्दात सांगायचे झाले तर,

img_vapu_kale_4

आपल्या कथाकथनाने हजारो रसिकांना हास्यअश्रूंच्या लाटेवर लीलया लोटून देणारे कथाकार वपु काळे. व.पु. काळे यांना ‘सिद्धहस्त’, ‘प्रतिभासंपन्न’ अशी बिरुदे लावली गेली नाहीत. पण त्यांच्या कथा-कादंबऱ्यांचा फॅन क्लब तुफान होता. गरजा भागल्या तरी माणसाला जो अपुरेपणा जाणवतो, मार्गदर्शकाची जी सतत गरज भासते आणि छोट्या छोट्या माणुसकीच्या प्रत्ययांनी त्याला जो आधार मिळतो, तो वपुंनी मांडला. आपल्या मनातल्या भावना त्यांनी नेमक्या टिपल्या म्हणून वाचक त्यांना धन्यवाद देतात. कॉलेज तरुणांच्या डायऱ्यांची पाने त्यांच्या पुस्तकांतील विचारांनी, विधानांनी भरभरून जातात. मध्यमवर्गीय वाचकाच्या हृदयांवर अधिराज्य गाजवणारा हा लेखक!

वपुंनी कादंबरी लिहिली, नाटक लिहिले, आत्मवृत्तपर व चरित्रात्मक लेखनही केले. पण त्यांचा खरा पिंड कथाकाराचा, याहीपेक्षा कथाकथनकाराचा आहे. साहित्याच्या या प्रकारात त्यांच्या शक्ती रसरसून येतात. त्यांच्या कथा अर्थवाही अन् भावप्रधान आहेत. पण त्यांचे कथाकथन मात्र एकदम रसरशीत आणि चैतन्यदायी आहे. त्यात त्यांचे शब्द काही खास ढंगाने, काही खास जिव्हाळ्याने, कधी आर्ततेने, तर कधी उन्मादाने नवे रूप धारण करतात. त्यातील माणसेही कोणी असामान्य नाहीत. अवतीभोवती असणार्‍या लहान माणसांचे मोठेपण आणि मोठ्या माणसांचे लहानपण हेच त्यांच्या लेखनात सापडते. त्यांच्या लेखनात सहजता आहे, सौंदर्य आहे, तोरा आहे…” वाचकप्रिय लेखक आणि एका वेगळ्याच संवेदनशील नजरेनं जग पाहणारा मनस्वी माणूस म्हणजे वपु.

वपु विचार‘ या अँपच्या माध्यमातून वपुंच्या साहित्यरूपी अथांग महासागराला आपल्यासर्वांपर्यंत पोहोचवणाऱ्या “AmeyApps” टीमचे स्पंदनकडून अभिनंदन आणि त्यांच्या पुढील वाटचालीस खूप साऱ्या सदिच्छा!!

अप्लिकेशन डाउनलोड करण्यासाठी खाली क्लिक करा.
icon-store-google

Facebook: https://www.facebook.com/vapuvichar
Twitter: https://twitter.com/vapuvichar
Instagram: https://www.instagram.com/vapuvichar

धन्यवाद!
(शब्दांकन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

अधिक पहा,
वपुंच्या संदर्भातील आमचा मागील लेख, व.पु.मय होताना..

Why is parthenium called as “Congress” in India?

main-qimg-5e74375b03f1b6d13cd07d600a23530f

Image: Wikipedia.

In 1950s, india was going through a famine. Indian National Congress decided to import wheats from USA. The wheat was of inferior quality and was a controversial one. With that wheat, the seeds of this deadly weed were mixed. Some says it was a deliberate mistake from Uncle Sam, other says it was an innocent mistake.

Whatever, the then congress government didn’t bothered to do a quality check before distribution of wheat and hence this weed’s seeds to masses. Even when it started appearing, the then Congress government didn’t heed to it.  It later resulted into an epidemic. These circumstances led people to name this weed as “Congress Grass”, a gift of congress to nation.

This weed is equally dangerous for all flora and fauna. It is highly dangerous for humans. It sucks the nutritious substances from soils, thus converting fertile ground into unfertile ones.

Read more: Congress grass.

Ref: https://www.quora.com/Why-is-parthenium-called-as-Congress-in-India/answer/Manudeo-N-Singh-1?srid=nmTF

(संकलन – स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

खोलवर विचार करण्याची क्षमता कशी वाढवू शकतो?

खोल विचार ही प्रक्रिया एकाच एक व्याख्येत बसवता येणार नाही. शालेय शिक्षण, करियर, व्यवसाय या बाबतीत खोल विचार बर्‍याच अंशी यशस्वीतेशी निगडीत आहे. असा विचार करता येत असून त्याचा कंटाळा येणं आणि त्याचा परिणाम म्हणून सुमार यश मिळाल्यावर आपल्यामध्ये ही क्षमता नाही असा विचार काहींच्या मनात येतो पण खोल विचार हा त्यासाठी लागणारा वेळ किंवा विचारप्रक्रियेचे सातत्य यावर अवलंबून नसून त्या क्षणापर्यंत चिंतनिय विषयाबद्दल उपलब्ध असलेल्या ज्ञांनावर विश्वास असण्याचा किंवा नसण्याचा आहे.

Deep thinking किंवा खोलवर विचार करण्याची क्षमता प्रत्येक सजीवाकडे आहे पण तशी ती दर्शविली किंवा वाढवली जात नाही कारण वर उल्लेख केल्याप्रमाणे उपलब्ध ज्ञांनावर आपला विश्वास असतो किंवा आपली गरज विनासायास भागत असताना वेगळ्या दृष्टीकोणातून, वेगळ्या गृहीतकातून, वेगळ्या मांडणीतून निष्कर्ष तोच निघेल असा अनुभव, भीती किंवा खात्री असते. आपली एकूणच शिक्षण पद्धती खोल विचारांना डोळ्यापुढे किंवा अपेक्षित ठेऊन आखलेली नसून केवळ पाठांतर आणि जुजबी विषय प्रवेशावर गुणवत्तेचे आभासी निकष निश्चित करणारी आहे त्यामुळे ही क्षमता चुकीच्या पद्धतीने मोजली जात असून ती वाढवायची म्हणजे मुळात कमी आहे, होती किंवा अजिबात नव्हती असं गृहीत धरावं लागतं.

वाचन, चिंतन, मनन, शोध, संशोधन,प्रयोग आणि निष्कर्ष हे उपलब्ध ज्ञानाचे टप्पे असून हे निष्कर्ष विविध विषयांसाठी अजूनही आव्हान म्हणून उभे आहेत. शंका किंवा आक्षेपांचे निरसन ही खोलवर विचारांची पार्श्वभूमी असेल तर वादातीत निष्कर्षापर्यंत पोचणे हे त्याचं उद्दीष्ट आहे. कुठल्याही कारणाने किंवा साधनाने ते सहज पुरं होत असेल तर त्याची सिद्धता deep thinking नाही असा दावा करता येणार नाही. कार्यशून्यतेकडे नेणारं तर्कशास्त्र म्हणजे खोलवर विचार नव्हे. खोल विचार म्हणजे घटनेच्या, प्रश्नाच्या किंवा कल्पनेच्या गाभ्यापर्यंत पोचणारा विचार. मूळचा प्रश्न किंवा उद्दिष्ट काय आहे आणि त्याच्या सम्यक ज्ञांनासाठी जे अनावश्यक अडथळे किंवा विषयबाह्य आवरण आहे ते साधार, सप्रयोग दूर करणं हे खोल विचारांशी निगडीत आहे आणि ते साध्य करण्याची क्षमता वाढवणे म्हणजे खुद्द आपणच असलेल्या क्षमतेच नव्याने ज्ञान करून घेण्यासारखं आहे आणि म्हणूनच त्याची कमी-जास्त गरज भासणे हे ती क्षमता कमी-जास्त ठरवण्याच प्रमाण सर्वसामान्यपणे गृहीत धरलं जाईल.

तत्वज्ञानी, मनोवैज्ञानिक किंवा भौतिक सुखवादी ज्या प्रश्नांना किंवा कल्पनांना आपआपल्या विचार किंवा प्रयोगशीलतेच्या कक्षेत आणत असतात त्यात विचारांची किंवा बुद्धीची किमान सर्वसाधारण पातळी सञुक्तपणे घट्ट धरून ठेवलेल्या लोकांना निरर्थक झटापटीचा आटापिटा वाटत असतो पण तेच निकष सर्वसामान्य जीवन कलहांना लावायचे ठरवले तर घटनांची किंवा विचारांची पूर्तता आणि सातत्य यांची अपेक्षापूर्ती किंवा अपेक्षाभंग हे दोन्ही खोलवर विचर न करताही आपोआप साधले जात असल्याने, त्यात मुद्दामहून विचारही न करण्याइतपत विस्मृती झालेली असते. हा खोल विचार म्हणजे काहीतरी प्रयत्नपूर्वक केला तरच अस्तीत्वात असल्याचा भ्रम आपल्याला होत असल्याने ही क्षमता वाढवण्यासाठी फक्त इच्छाशक्तीची गरज आहे. तर्कशास्त्राशी विपरीत, अनुत्तरित पण निर्विवाद अनुमान असलेले असंख्य विचार किंवा प्रश्नांचा नियतीशी संबंध जोडून अधिक प्रयत्नांकडे पाठ फिरवल्याने deep thinking ची क्षमता एकाच विशिष्ट बिंदुपर्यंत गोठली गेली आहे अशीही आपली एक समजूत होते आणि तिला कदाचित निष्फळ पण आव्हाने देत राहण्याने ही क्षमता अधिक वरची पातळी निःसंशयपणे गाठेल. Deep thinking, खोल विचारांची क्षमता वाढवण्यासाठी अंतर्मुख होण्याची क्षमता वाढवण्याची गरज आहे. आपल्या अभ्यासातून, विचार मंथनातून, अंनुभावातून आपल्याला जे काही मिळालं आहे त्याच्या मुळाशी, गाभ्याशी जाण्यासाठी स्वतःच स्वतःला आणखी प्रश्न विचारण्याची गरज आहे. जमावपासून स्वतःला वेगळं ठेवून, निर्द्वंद्व, निर्विकल्प, निःशंक मनोव्यापार करण्याची सवय लावली पाहिजे. निरुत्तर होणं हा खोल विचारांचा सर्वात मोठा पराभव आहे.

खोल विचार स्वामताच्या चिकीत्सेसाठी वापरला गेला पाहिजे. आपलं मत चुकीचं ठरलं किंवा बरोबर आलं तरी त्यामुळे विचार प्रक्रियेला अधिक गती किंवा सूक्ष्मावस्था मिळत गेली पाहिजे. त्यासाठी वाद संवाद, चर्चा, श्रवण, वस्तुस्थितीची विविधांगी जाणीव, पूर्वानुभवाचे विश्लेषण किंवा त्यावर विश्वास, निष्कर्षा बाबत साशंकतेची अवस्था, उपलब्ध साधने किंवा पुराव्यांची पुनर्रचना किंवा पुनर्मांडणी यासाठी मान्यता अंगी बाणवली पाहिजे. आपल्या भावना, अपात्र अभिमान, अहंकार, गर्व, आपलं ममत्व, वात्सल्य यांना deep thinking मध्ये थारा देता कामा नये. कारण सोईस्कर अर्थ काढून स्वमताच्या आग्रहाचा हेकटपणा संभवतो. खोलवर विचार करून बदल घडवून आणण्यात कायद्यांमुळे (परंपरांमुळे ) येणारे अडथळे करणीभूत ठरतात कारण निसर्ग क्रमाने वस्तुस्थितीत होणारे परिवर्तन त्यात बहुदा गृहीत धरलेले नसते पण सद्य स्थितीत अंतिम परिणाम किंवा निष्कर्ष परंपरा फक्त समोर मांडलेले पुरावे किंवा वस्तुस्थिती यांवर ठरवत असते पण त्याची अतार्किकता deep thinking ने सिद्ध केली तरी तिचा स्वीकार करत नाही. पण अपेक्षित बदल करण्यासाठी केलेला खोलवर विचार, ग्राह्य मानून त्याची दखल घ्यावी अशी अपेक्षा वजा सूचना करत असतो आणि म्हणूनच परंपरांमध्ये होणार्‍या बदलांना एका अर्थाने करणीभूत देखील होतो.

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)