साखरझोप

 

सकाळचे सहा वाजले असतील…
तो आजून झोपलेलाच…
तसा पूर्ण झोपलेलापण नव्हता न जागापण… अर्धवट झोपेत त्याला बायकोच्या पैंजनाचा छुम छुम आवाज येत होता… बाहेर हॉल मध्ये किंवा किचन मध्ये गेली की बारीक होत होता… बेडरूम मध्ये आली की मोठा होत होता… काहीही असो त्याला मात्र सुखवून जात होता…सुखावणार का नाही ओ!!! नुकतंच लग्न झालेलं… तिच्या रुपानं स्वर्ग त्याच्या दारात उतरलेला… तो पैंजनाचा आवाज येतंच होता… तो अगदी तल्लीन होऊन ऐकत होता… अशातच तो आवाज मोठा मोठा झाला आणि त्याच्या बेडजवळ येऊन बंद झाला… हा पाठमोरा झोपलेला… अर्धवट झोपेत म्हणा की झोपेचं नाटक करत पडलेला… बायकोने बेडवर बसत हळूच त्याच्या खांद्यावर हात ठेवला… आणि अगदी त्याच्या कानाजवळ तोंड नेऊन हळुवार आवाजात म्हणली…
“अहो…”
“अहो उठा ना…”
“सकाळ झाली… दहा वाजले की!!!”
तो गालातल्या गालात हसला… न म्हणला
“हम्मम्म्मम्म्मम…!!!”
बायकोने त्याला थोडंस हलवलं
“अहो खरंच दहा वाजलेत… उठा!!”
अचानक त्यानं बायकोचा त्याला हलवणारा हात पकडला न पुढं ओढला!!!
तशी ती त्याच्या अंगावर पडलीच!!! हात सोडवण्यासाठी धडपड करत…
“अहो सोडा ना!!! आई येतील की….
त्यानं डोळे किलकिले केले आणि तिचा हात तसाच पकडून ठेवत तो सरळ झाला आणि तिच्या मऊ मऊ तळव्यावरून आपलं बोट फिरवत म्हणला
“हम्मम्म्मम्म्मम्म”
तिची सुटण्यासाठीची धडपड थंडावलेली… न त्याचं बोट आता तिच्या तळव्यावरून हळू हळू नागमोडी वळणं घेत तिच्या चेहऱ्याकडे सरकत होतं आणि त्यामुळं तिला गुदगुल्या होऊन अगदी खल्लास (भरीपेक्षा पण भारी) लाजत होती…
तोच त्याला कुठूनतरी मोठमोठ्याने बोललेला आवाज येऊ लागला… त्याची झोपमोड झाली!!!
न खरा प्रकार त्याच्या लक्षात आला!!!
मोठमोठ्याने बोलताना दुसरं कोणी नसून त्याचाच पार्टनर होता… साडेआठ झालेले… कंपनीत जायला उशीर झालेला… मित्र बोंबा मारत होते… पण त्याला काहीच ऐकू येत नव्हतं… त्याच्या मनात एकच विचार घोळत होता… न तो म्हणजे “आता लवकरात लवकर लग्न करायचं!!!”

तळटीप :- कथा पूर्णतः काल्पनिक असून तिचा वास्तवाशी कसलाही संबंध नाही… माझ्याशी तर अजिबातच नाही!!!!

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

दादा, आता आईबाबा माझ्याकडे राहतील.

 

गुजरात न्यायालयात एक ह्रदयस्पर्शी खटला समोर आला.
वयोवृद्ध झालेल्या आईवडिलांची सेवा करण्यासाठी मोठाभाऊ मला संधीच देत नाही त्यासाठी लहान बंधूने न्यायालयात मोठ्याबंधू विरूद्ध दावा ठोकला.
वयाची 90 वर्ष पार केलेल्या आईवडिलांना माझ्याकडे सुपूर्त करावेत मी ही त्यांचा मुलगा आहे. माझाही आईवडिलांना सांभाळण्याचा अधिकार आहे.
माझ्या आईवडिलांची माझा मोठा भाऊ अत्यंत उत्तम प्रकारे गेली 25 वर्ष सेवा करत आहे. आता मोठा भाऊही वयस्कर झाला आहे. त्याला आता आईवडिलांना नीटसांभाळताना त्रास होईल. तेव्हा येथून पुढे मला आईवडिलांची सेवा करण्याची संधी द्यावी.

आईवडिलांचे खुप प्रेम मोठ्या भावाच्या घराला मिळाले आहे. आता माझ्या कुटूंबियांना ही आजोबा आजीचा सहवास लाभला पाहीजे व आम्हाला आमच्या दैवताची सेवा करता आली पाहीजे.माझा मोठा भाऊ अत्यंत मोठ्या मनाचा आहे.
त्यांने अत्यंत चांगला सांभाळ केला आहे. पण आता तोच थकला आहे मला त्याचीही चिंता वाटते. त्याचीही सेवा मला करायची आहे. तेव्हा मला माझे आईवडील हवे आहेत.
आई- वडिलांना सांभाळन्यासाठी दोनों भाऊ कोर्टात भांडत आहेत हा विलक्षण प्रकार आहे. आईवडिलांना न साभांळना-या नालायक अवलादीच्या गालफडात लावलेली जबरदस्त चपरा आहे.

जज साहेब तर चकीतच झाले. जेथे आईवडिलांना वृद्ध आश्रमात ठेवनारा जमाना आला आहे. तेथे हे श्रावणबाळ कसे जन्माला आले. जजला निकाल देता येइना. त्यांनी आईवडिलानाच विचारले आपली काय ईच्छा आहे. तेव्हा ते म्हणाले जज साहेब आपणच सांगा काय ते.
तेव्हा जजने निकाल लहान भावाच्या बाजूने दिला आईवडिलांना लहान भावाच्या ताब्यात दिले. तसा मोठा भाऊ धायमोकलून रडू लागला. आईवडिलांना दुरावनार याचे खुप दु:ख झाले. धन्य ते आई वडिल ज्यांनी इतके उच्च संस्कार मुलांना दिले.या कलियुगात आईवडिलांना मारहाण करणा-या जन्माला आल्या आहेत.
आईवडिलांना वृदाश्रमात ठेवनारे आयआयटी पास नालायक आहेत. सनदी अधिकारी व नोकरदार कर्मचारी आहेत
उच्च भ्रू डाॅक्टर्स आहेत. विशेष म्हणजे मुलांवर संस्कार घडवन्याची जबाबदारी असलेले शिक्षक शिक्षिका आहेत
कळस म्हणजे न्यायनिवाडा करना-यां न्यायाधिशांचे आई वडिल वृध्दाश्रमात आहेत.

या देशात शिकून परदेशात नोकरी करनारे महाभाग आहेत. ज्यांनी देशसेवा करायची सोडून परकियांची नोकरदार झाले आहेत. परत आईवडीलांना विसरले आहेत. परदेशात ज्यांची मुले आहेत अवस्था निपुत्रिका सारखी झालेली आहे.
शेतकरी आत्महत्या करतील पण आईवडिलांना सांभाळतील.
पण या शिक्षित, उच्चशिक्षित अवलादी पार बिघडल्या आहेत कृतघ्न झाल्या आहेत. आईवडिलांच्या अंत्यविधीला या अवलादी हजर देखिल राहत नाहीत.
वरिल कथा आजकालच्या बिघडलेल्या मुलांना बोध देणारी आहे. वृध्दाश्रमात झालेली वाढ ही भारतीय संस्कृती ची सर्वात मोठी अधोगती आहे.

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

काळजी स्वतःची..

काळजी स्वतःची … ती कशी घ्यायची?

काळ-काम-वेगाचं गणित तर पाळायलाच हवं, त्याला इलाज नाही; पण सकस खाणं-पिणं, चांगलं वाचणं-बिचणं आणि पॉझिटिव्ह विचार करणं, आपली विनोदबुद्धी – सेन्स ऑफ ह्युमर जागृत ठेवणं इज अ मस्ट!
आता सारखा +ve +ve काय विचार करायचा!

प्रत्येक गोष्टीत शक्य होतंय का ते? होईलच का ते?…

समजा, असं झालं तर काय कराल? तसं झालं तर काय कराल? असा तुमचा उलट प्रश्न असेल, बरोबर?
वेल. तुम्ही काल्पनिक गोष्टींना घाबरूनच हे बोलता आहात, हे लक्षात आलं म्हणून एक काल्पनिकच उदाहरण घेऊ.
एक कोडंच घ्या ना नमुन्यादाखल…

tiger1

तुम्ही आफ्रिकेच्या जंगलात गेला आहात. चुकून तुमच्याकडून तिथल्या नियमांचं उल्लंघन झालंय आणि म्हणून तिथल्या आदिवासींनी तुम्हाला शिक्षा दिलीय जन्माची अद्दल घडण्यासाठीच… दोरखंडाने बांधून एका झाडाला उलटं टांगून ठेवलंय, दोरखंड तुमच्यापासून लांब झाडाच्या बुंध्याजवळ कुन्नी ठोकून बांधलाय, त्या दोरखंडाला खालून मेणबत्ती लावून ठेवलीय, भरीत भर म्हणून झाडाखाली सिंह येऊन जिभल्या चाटत थांबलाय. मेणबत्तीच्या उष्णतेने दोरखंड जळेल, तुटेल, लटकलेले तुम्ही अलगद नव्हे धप्पकन खाली पडाल आणि जंगलच्या राजाला आयती मस्त मेजवानी मिळेल! व्वा, क्यात सीन है!
काय कराल तुम्ही अशा स्थितीत? जीवाला घाबरणं काय हो, कुणीही करेल, ते सोडून दुसरं काय कराल? सुटकेसाठी काय शक्कल लढवाल? की अवसान गाळून बसाल?…
बघा हं, म्हणजे खाली आयतं उत्तर बघण्याआधी, विचार करून बघा खरा खरा! प्रामाणिक विचार अशा स्थितीत तुम्ही काय कराल?

tiger2




जिंकलात की हरलात?


आधीच म्हटलं ना, गांगरून जाण्यापेक्षा जरा वेगळं पॉझिटिव्हली विचार करा, सेन्स ऑफ ह्युमर जागृत ठेवा… अरे मौका भी है, साहित्य भी है…
जंगलच्या राजाला खूश करा…
त्याला हॅप्पी बर्थ डे म्हणा! विझली मेणबत्ती, वाचला दोरखंड,
तुम्हालाही सुटकेचा मिळाला ना मार्ग!

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)

आता विसाव्याचे क्षण…

 

पिकत गेलेली मंडळी वेगळी दिसतात. त्यांना पुढच्या पिढीला खूप काही सांगायचं असतं आणि ऐकूनही घ्यायचं असतं. जे पिकत न जाता नुसतेच म्हातारे होतात, ते संध्याकाळी एकत्र बसून केवळ कुटाळक्या करतात.

‘म्हातारपण’ ही मला कायम मनाची अवस्था वाटते. उद्याकडे आनंदाने बघणं, उत्सुकतेने बघणं म्हणजे ‘तारुण्य’ आणि उद्याचा दिवस उजाडला नाही तरी चालेल असं वाटणं म्हणजे ‘म्हातारपण’ इतकी सोपी व्याख्या होऊ शकेल का? विशीतली-तिशीतली कितीतरी मंडळी इतकी कंटाळलेली दिसतात, चेहऱ्यावर संपूर्णपणे ‘कंटाळा’ आणि कश्याविषयीच उत्सुकता नाही, कसलाही शोध घेण्याची वृत्ती नाही. मग ह्याला कशाला ‘जिवंत’ आणि ‘तरुण’ म्हणायचं? ह्याउलट सत्तरीतले कितीतरी आज्जी-आजोबा रोज ज्या उत्साहाने नवीन नवीन गोष्टी अंगीकारतात. मुलांकडून, नातवंडांकडून नवीन तंत्रज्ञान समजावून घेतात, त्यांना ‘म्हातारं’ कसं म्हणणार? ही मंडळी फक्त ‘ज्येष्ठ’ होत जातात, म्हातारे कधीच होणार नाहीत. आमच्या शांताबाई शेळके त्यांच्या आयुष्याच्या शेवटच्या दिवसापर्यंत तरुण होत्या. सुधीर मोघे अगदी शेवटपर्यंत पुढच्या अनेक योजना आखण्यात मग्न होते, उद्याकडे हसून पाहत होते. पुलं-सुनीताबाई अगदी अखेरपर्यंत उत्तमोत्तम कलाकृतींना दाद देत होते. ही मंडळी ‘ज्येष्ठ’ झाली. त्यांच्या आयुष्याची ‘उजवण’ झाली.
आरती प्रभू एका कवितेत लिहितात, ‘तिकडून एक म्हातारा आला, म्हातारा म्हणजे नुसताच म्हातारा… पिकत-बिकत गेलेला नाही.’ किती नेमकं लिहिलंय हे.

पिकत गेलेली मंडळी वेगळी दिसतात. त्यांना पुढच्या पिढीला खूप काही सांगायचं असतं आणि ऐकून घ्यायचंही असतं. ही मंडळी, नातवंडांना गोष्टी सांगतात, त्यांचं अक्षर घडवतात. जे पिकत न जाता नुसतेच म्हातारे होतात, ते संध्याकाळी एकत्र बसून, ‘सून… गुडघे… किंवा इतरांच्या घरातल्या कुटाळक्या करतात.’

पिकत गेलेलं एखादं जोडपं जेव्हा संध्याकाळी बागेत बाकावर शांत बसतं, तेव्हा त्यांच्यात शब्दांविना एक संवाद चालू असलेला मला कायम जाणवतो आणि बोरकरांची ‘आता विसाव्याचे क्षण’ ही कविता आठवते.

‘आता विसाव्याचे क्षण, माझे सोनियाचे मणी
सुखे गोवीत-ओवीत, त्याची ओढीतो स्मरणी’

हे आजी-आजोबा आठवतायत त्यांच्या आयुष्यातले सुंदर क्षण, माळ ओढतायत, पण कोणत्या बाबाची किंवा बुवाची नव्हे तर, सुखाच्या क्षणांची. सुखं गोवताना पुन्हा पुन्हा ते सुंदर क्षण आठवतायत. एकमेकांशी फक्त नजरेने बोलून त्या सुखाच्या क्षणांची उजळणी करतायत. ह्या बोरकरांच्या कवितेचं भाग्य मोठं की ह्या कवितेला संगीतबद्ध केलेल्या माझ्या रचनेला लतादीदींचा स्वर लाभला. त्यांनी ‘आता’ हा शब्द इतका सुंदर गायला आहे की त्यात आधीची सगळी वर्षं पण दिसतात. मुळात खूप जास्त सांगतो हा ‘आता’. सगळं पाहिलं, सुख-दुःख, अडचणी आणि… ‘आता’ विसाव्याचे क्षण. लतादीदींना मी भूप रागाच्या सुरावटीच्या जवळ केलेली ही रचना आवडली हे माझं भाग्य!

‘काय सांगावे नवल, दूर रानीची पाखरे
ओल्या अंगणी नाचता होती माझीच नातरे’… आजोबांच्या कवितेत अगदी स्वाभाविकपणे नातवंडांचा उल्लेख येतोच. त्यांच्यासाठी सगळ्यात हळवा कप्पा म्हणजे त्यांची नातवंडं. पाऊस पडून गेलाय, अंगणांत पाणी प्यायला दुरून पक्षी आले की क्षणभर दोघांनाही वाटतंय की आली पिल्लं… नातवंडं लांब असण्याचा त्रास आहे, पण तक्रार नाहीये ह्या कवितेत.

त्या वयात स्त्री-पुरुष नात्याकडे बघण्याचा एक सुंदर दृष्टिकोन पुढच्या ओळींमध्ये आहे.

‘कधी पांगल्या प्रेयसी, जुन्या विझवून चुली
आश्वासती येत्या जन्मी, होऊ तुमच्याच मुली’… आकर्षण, शरीर प्रेमाची ओढ ह्या पलीकडे जाणाऱ्या ह्या ओळी आहेत. ह्या जन्मात एकत्र राहता आलं नाही, नव्हता तसा ‘योग’, पण म्हणून कोणीही तुटलेलं नाही आणि म्हणूनच ‘पांगल्या’ हा शब्द वापरला आहे. पुढच्या जन्मी तुझ्या मुली होऊन येऊ आणि तुझी आयुष्यभर काळजी घेऊ, असं आश्वासन देणाऱ्या प्रेयसी आहेत. नात्याकडे बघायचा किती सुंदर दृष्टिकोन ह्या ओळींमध्ये आहे. ह्या ओळी म्हणताना लतादीदींनीं ‘होऊ तुमच्याच मुली’ हे शब्द गाताना एक अत्यंत सहज आणि प्रसन्न, पण पुसट असं हास्य ठेवत ते गायले आहेत. लतादीदींबरोबर गाणी ध्वनिमुद्रित करणं हा क्षण माझ्या आयुष्यातला एक सुवर्णयोग होता. ही व्यक्ती सत्तर वर्षांपेक्षा जास्त काळ आपल्या हृदयावर अधिराज्य गाजवते आहे, ह्यामागे त्यांचं गाण्यासाठी असणारं ईमान क्षणोक्षणी जाणवत राहतं.

‘मणी ओढता ओढता होती त्याचीच आसवे
दूर असाल तिथे हो नांदतो मी तुम्हांसवें’
ह्या गाण्यातलं हे शेवटचं कडवं पुन्हा एकदा त्या ‘पिकत’ गेलेल्या आजी-आजोबांचं, मुलं-नातवंडं-पतवंडं हे सगळे हळूहळू दूर जातात, पण त्या प्रत्येकामध्ये ‘हे’ आजीआजोबा नांदत असतात, शेवटी ह्यांचेच कण असतात त्या सगळ्या पुढच्या पिढ्यांमध्ये. मणी ओढता ओढता होती त्याचीच आसवे, ह्यांत त्या वयामध्ये आलेला हळवेपणा किती सहज आला आहे. आठवणी काढता काढता सहज भरून येतं असं हे वय.

मुलं आणि नातवंडं ह्यांचं लांब असणं, त्याची खंत वाटणं आणि मग आज-आजोबांनी एकमेकांची समजूत काढणं, हे सगळंच एखाद्या सुंदर कवितेसारखं. मी नुकतीच स्वरबद्ध केलेली बोरकरांचीच अजून एक कविता, ज्यात मला मुलं आणि नातवंडं लांब असल्यामुळे हळहळणारी आज्जी आणि तिला समजावणारे आजोबा असं चित्र दिसलं.

‘पिलांस फुटुनी पंख तयांची घरटी झाली कुठे कुठे’ अशी खंत व्यक्त करणाऱ्या आजीला आजोबा समजावतात- ‘आता आपुली कांचनसंध्या, मेघडंबरी सोनपुटे’ असं काहीसं चित्र माझ्या डोळ्यासमोर आलं.

‘कशास नसत्या चिंता खंती, वेचू पळती सौम्य उन्हे
तिमिर दाटता, बनुनी चांदणे तीच उमलतील संथपणे’

प्रतिभावंत कवीच्या कवितेतला प्रत्येक शब्द खूप काही सांगणारा असतो, ‘वेचू पळती सौम्य उन्हे’मध्ये किती पदर आहेत. उन्हं पळून जाणार आहेत हे नक्की, कारण ही संध्याकाळ आहे, हे मान्य केलं आहे. सौम्य आहेत कारण संध्यकाळचं उन्ह कधीच भाजत नाही. कारण ‘सौम्य’पणा मनात आलेलं हे वय आहे. ही उन्हं का वेचून ठेवायची? कारण जेव्हा खूप अंधार होईल, अश्या शेवटच्या क्षणी ह्या सुंदर क्षणांच्या आठवणीच आपल्याला साथ देतील, तेव्हा आत्ता हळहळत क्षण वाया घालवण्यापेक्षा, आपली ही सोन्याची संध्याकाळ, ‘कांचनसंध्या’ मनापासून साजरी करूया. हे सोन्याचे कण वेचून ठेवूया!!

‘कवितेचं गाणं होतांना’चा लेख आणि ह्यातील साऱ्या कविता, गाणी अश्या ज्येष्ठ मंडळींना अर्पण करतो ज्यांनी आम्हाला सगळ्यांना घडवलं आणि आजही घडवत आहेत. ज्यांच्या पिकत जाण्यातून चंदनाचा सुगंध येतो आणि म्हणूनच बोरकर म्हणतात की- अशा लोकांचं आयुष्य संपत नाही, त्यांची ‘उजवण’ होते.

‘सले कालची विसरून सगळी भले जमेचे जिवी स्मरू
शिशुहृदयाने पुन्हा एकदा या जगतावर प्रेम करू!!’

सलील कुलकर्णी

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी, WhatsApp Group)

गब्बर : एक प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व

Amjad-Khan-Gabbar-Singh_7142011185651

शोले हा भारतामधील हिंदी भाषिक चित्रपटांच्या इतिहासातील सर्वाधिक यशस्वी मानला गेलेला चित्रपट आहे. हा चित्रपट १९७५ साली प्रदर्शित झाला. अमिताभ बच्चन, धर्मेंद्र, हेमामालिनी, संजीव कुमारअमजदखान यांच्या या चित्रपटात प्रमुख भूमिका होत्या. आज ही शोले सिनेमातील गब्बरसिंग अर्थात अमजदखान यांचे पात्र भारतीय चित्रपट सृष्टीतील एक अजरामर कलाकृती मानली जाते.

आजपर्यंत आपण सर्वजण गब्बरला एक क्रूर / खलनायक म्हणून ओळखत आलो आहे, पण त्याच्या व्यक्तिमत्वाचे काही अप्रकाशित पैलू.. 😉

गब्बरची स्वभाववैशिष्टे :

  • गब्बर हा एक अत्यंत हसरा माणूस होता.
  • त्याला हसायला आणि हसवायला खुप आवडायचं.
  • तो हसता हसता कधी बंदूक काढून मारेल याचा नेम नव्हता.
  • गब्बरला तंबाखू खुप आवडायची.
  • फावल्या वेळात त्याला माशा मारायला खुप आवडायचे.
  • गब्बरला कटिंग आणि दाढ़ी करायला आवडायचे नाही.
  • त्याचा गणवेश ठरलेला होता.
  • गब्बर अशिक्षित असला तरी त्याला गणित खुप आवडायचे, तो नेहमी त्याचा ख़ास लोकाना “कितने आदमी थे? तुम २ वोह ३” अशी अवघड गणिते विचारायचा.
  • त्याला पकडून देणाऱ्याला पूर्ण ५०,००० चे बक्षिस ठेवले होते….. तेव्हाचे ५०,००० म्हणजे आत्ताचे… 😮
  • गब्बरला Dance शो पहायचा खुप नाद होता.
  • त्याला रिकाम्या बाटल्याचा पसारा आवडायचा नाही…. तो त्या बाटल्या लगेच नाचणारी च्या पाया खाली फेकायचा.
  • त्याचाकडे एक घोडा पण होता.
  • गब्बर ने गावत येण्या जाण्या साठी एक पुल देखिल बांधला होता.
  • गब्बर हा परावलंबी होता…. गावकारी जे देतील ते तो खात होता.
  • गब्बर ने ठाकुर चे हात कापले, पण त्यानी कधी ते वापरले नाहित.
  • सांभा हा त्याचा ख़ास माणूस होता.
  • गब्बर ला सर्व सण आवडायचे पण होळी हा त्याचा सर्वात आवडता सण होता…

गब्बर यांचे प्रेरणादायी चरित्र…

  • साधे जीवन व उच्च विचार:
    गब्बर सिंग खूपच साधे सरळ आयुष्य जगत होता. जुने आणि मळलेले कपडे, वाढलेली दाढी, तब्बल वर्ष वर्ष न घासलेले दात, आणि डोंगर दऱ्यातील भटके आयुष्य. जसे काय मध्यकालीन भारतातला फकीरच. त्याने आपले जीवन आपल्या ध्येय्यासाठी समर्पित केले होते. त्यामुळे त्याला ऐशो आराम, विलासिक जीवन जगण्यासाठी वेळच नाही मिळाला. आणि विचारांच्या परिपक्वते बद्दल काय सांगावे, ‘जो डर गया, सो मर गया’ या सारख्या संवादांनी त्याने जीवनातल्या क्षणभंगुरतेवर प्रकाश टाकला आहे.
  • गब्बरची दयाळू प्रवृत्ती:
    ठाकूरने गब्बरला आपल्या हातांनी पकडले होते. यामुळेच त्याने ठाकूरचे फक्त दोन हातच कापले. तो त्याचा गळा हि कापु शकला असता, पण त्याच्या ममतापूर्ण आणि करुणामय हृदयाने त्याला असे करू दिले नाही.
  • नृत्य आणि संगीताचा चाहता:
    ‘मेहबूबा ओ मेहबूबा’ या गाण्याच्या वेळेस त्याच्या कलाकार हृदयाचा परिचय मिळतो. अन्य डाकुंसारखे त्याचे हृदय शुष्क नव्हते. तो जीवनात नृत्य-संगीत या कलेच महत्व जाणून होता. बसंतीला पकडल्या नंतर त्याच्यातला नृत्य प्रेमी खळबळून जागा झाला होता. त्याने बसंतीच्या आत दडलेल्या नर्तकीला ओळखल होत. तो कलेच्या प्रती आपले प्रेम अभिव्यक्त करण्याचे कोणतेही कारण सोडत नसे.
  • अनुशासन प्रिय गब्बर:
    जेव्हा कालिया आणि त्याचे मित्र आपल्यावर सोपविलेली कामगिरी पार न पडताच परत आले होते, तेव्हा त्याने त्याकडे दुर्लक्ष केले नाही. आपल्या अनुशासन प्रिय स्वभावाला साजेस वर्तन त्याने केल. आणि त्या तिन्ही जणांना शासन केले.
  • हास्य प्रेमी:
    त्याच्याकडे कमालीचा ‘सेन्स ऑफ ह्युमर’ होता. कालिया आणि त्याचे दोन मित्र यांना मारण्याच्या पहिले त्याने त्यांना खूपहसविले होते. कारण हसता हसता या जगाचा त्यांनी निरोप घ्यावा असे त्याला मना पासून वाटत होते. तो आधुनिक युगातला ‘लाफिंग बुध्द’ होता.
  • नारीच्या प्रती सन्मान:
    बसंती सारख्या सुंदर मुलीला पकडल्या नंतर त्याने तिच्याकडे फक्त एका नृत्याची विनंती केली. आत्ताचा डाकू असता तर त्याने कदाचित वेगळंच काही तरी मागितल असत.
  • भिक्षुकी जीवन:
    त्याने हिंदू धर्म आणि महात्मा बुध्द यांनी दाखविलेला भिक्षुकी मार्ग स्वीकारला होता. रामपूर आणि इतर गावामधून त्याला जे काही मिळत त्यानेच तो आपले भगवत होता. सोने, चांदी, चिकन बिर्याणी, मलाई, पनीर टिक्का इ. भोगविलासी वस्तूंसाठी तो कधी शहराकडे नाही गेला.
  • सामाजिक कार्य:
    एकीकडे आपला डाकू पेशा संभाळत असताना तो लहान मुलांना झोपविण्याचे काम हि करत होता. शेकडो माता त्याचे नाव घेऊन आपल्या उनाड मुलांना झोपवत असत. सरकारने त्याच्यावर ५०,००० रुयांचे बक्षीस जाहीर केले होते. त्या काळात ‘कोन बनेगा करोडपती’ नसल्याने लोकांना रातोरात श्रीमंत बनविण्याचा गब्बरचा हा प्रामाणिक प्रयत्न होता.

आपल्याकडेही गब्बरविषयी काही अप्रकाशित माहिती असल्यास, आम्हाला अवश्य कळवा.

(संकलन: स्पंदन टीम, साभार – लेखक/कवी)